Czy zaćma wtórna jest niebezpieczna? Objawy i leczenie

Zaćma wtórna zwykle nie jest niebezpieczna ani nie zagraża życiu. Nie oznacza też nawrotu usuniętej zaćmy. To zmętnienie tylnej torebki soczewki, które może pogarszać jakość widzenia, ale zazwyczaj można je skutecznie usunąć podczas krótkiej kapsulotomii laserowej.

Czym jest zaćma wtórna?

Podczas operacji zaćmy pierwotnej okulista usuwa zmętniałą naturalną soczewkę i wszczepia soczewkę sztuczną. Tylna część jej torebki pozostaje w oku, ponieważ pomaga utrzymać implant we właściwym miejscu. U części pacjentów z czasem namnażają się na niej pozostałe komórki nabłonkowe, a torebka traci przejrzystość.

Właśnie tę zmianę nazywa się zaćmą wtórną lub zmętnieniem tylnej torebki soczewki. Nie jest to ponowne zmętnienie sztucznej soczewki ani nawrót zaćmy pierwotnej. Zwykle nie stanowi zagrożenia dla zdrowia, lecz może wyraźnie pogorszyć widzenie i komfort codziennego funkcjonowania.

Jakie są objawy zaćmy wtórnej?

Objawy pojawiają się najczęściej stopniowo, po okresie dobrego widzenia po operacji zaćmy. Mogą przypominać dolegliwości występujące przed pierwszym zabiegiem. Typowe sygnały to:

• stopniowe pogorszenie ostrości widzenia,
• obraz zamglony, jak przez mgłę lub matową szybę,
• spadek kontrastu i mniejsze nasycenie barw,
• olśnienia, nadwrażliwość na światło i poświaty wokół jego źródeł, szczególnie podczas jazdy nocą,
• trudności w czytaniu oraz wykonywaniu precyzyjnych czynności.

Samo pogorszenie widzenia nie wystarcza jednak do rozpoznania przyczyny. Podobne objawy mogą wynikać także z innych chorób oka, dlatego potrzebne jest badanie okulistyczne.

Czy trzeba od razu usuwać zaćmę wtórną?

Nie zawsze. Jeśli zmętnienie zostało stwierdzone w badaniu, ale nie powoduje odczuwalnych problemów w życiu codziennym, kapsulotomię można odroczyć. Decyzja o zabiegu powinna zależeć przede wszystkim od tego, czy pogorszenie widzenia utrudnia czytanie, pracę, poruszanie się albo prowadzenie samochodu, a nie tylko od samego faktu obecności zmiany.

Prof. Marek Rękas zwraca uwagę, że zaćmę wtórną wykonuje się czasem zbyt wcześnie, zwłaszcza w praktyce prywatnej. Jeżeli pacjent nie odczuwa żadnych zakłóceń widzenia, rozsądne może być odroczenie zabiegu i obserwacja.

Nie oznacza to, że należy ignorować diagnozę. Okulista powinien ocenić stan oka, wyjaśnić możliwe korzyści i ryzyko oraz ustalić, kiedy potrzebna będzie kontrola. Kapsulotomia jest procedurą uznawaną za bezpieczną, ale jak każda ingerencja medyczna nie jest całkowicie pozbawiona ryzyka. Zbyt szybki zabieg nie daje korzyści, jeśli zmętnienie nie wpływa na widzenie.

Na czym polega leczenie zaćmy wtórnej?

Standardowym leczeniem jest kapsulotomia tylna laserem Nd:YAG. Nie polega ona na ponownym usuwaniu soczewki i nie wymaga kolejnej operacji chirurgicznej. Okulista kieruje wiązkę lasera na zmętniałą torebkę i tworzy w jej centralnej części niewielki otwór, przez który światło może swobodnie docierać do siatkówki.

Zabieg wykonuje się ambulatoryjnie, po zastosowaniu kropli rozszerzających źrenicę i znieczulających. Trwa zwykle kilka minut, a pacjent pozostaje w pozycji siedzącej. Kapsulotomia jest na ogół bezbolesna, a poprawa widzenia może pojawić się szybko, choć przez kilka godzin możliwe są zamglenie obrazu, olśnienie lub nadwrażliwość na światło.

Po zabiegu lekarz może zalecić krople i kontrolę ciśnienia w oku. Rzadkie powikłania obejmują między innymi przejściowy wzrost ciśnienia wewnątrzgałkowego, a także problemy dotyczące siatkówki lub położenia soczewki. Z tego powodu po kapsulotomii trzeba stosować się do zaleceń okulisty i zgłosić nowe, gwałtowne objawy.

Kiedy pilnie zgłosić się do okulisty?

Nagłe dolegliwości nie są typowym obrazem zaćmy wtórnej, która zwykle narasta powoli. Wymagają pilnej konsultacji okulistycznej, niezależnie od wcześniejszej operacji zaćmy:

• nagła utrata lub wyraźne załamanie widzenia,
• silny ból oka albo znaczne zaczerwienienie,
• nagłe pojawienie się licznych mętów lub błysków świetlnych,
• cień, kurtyna lub zasłona przesuwająca się w polu widzenia.

Jeżeli widzenie pogarsza się powoli po operacji zaćmy, umów wizytę kontrolną, ale zwykle nie jest to sytuacja wymagająca natychmiastowego zabiegu. Najważniejsze kryterium stanowi wpływ objawów na codzienne życie. Zaćma wtórna może być uciążliwa, lecz w większości przypadków jest zmianą możliwą do skutecznego i małoinwazyjnego leczenia.

Artykuł nie stanowi porady medycznej i powstał wyłącznie w celach informacyjnych. W przypadku niepokojących objawów skonsultuj się z okulistą.