Kiedy iść do okulisty? Objawy, które powinny Cię zaniepokoić

Do okulisty trzeba zgłosić się natychmiast, gdy pojawia się nagła utrata lub wyraźne pogorszenie widzenia, błyski, nowe mroczki, ubytek pola widzenia albo silny ból oka. Przy łagodniejszych dolegliwościach umów wizytę planową, a nawet bez objawów badaj wzrok regularnie. U zdrowych dorosłych zwykle wystarcza kontrola co 2 lata, natomiast osoby po 60. roku życia oraz pacjenci z chorobami przewlekłymi często potrzebują wizyt co najmniej raz w roku.

Objawy, z którymi nie należy czekać

Nagła zmiana widzenia może oznaczać problem wymagający szybkiej diagnostyki, między innymi dotyczący siatkówki, nerwu wzrokowego lub ciśnienia wewnątrzgałkowego. W takiej sytuacji nie czekaj na odległy termin w poradni. Skontaktuj się z pilną pomocą okulistyczną lub zgłoś na SOR, szczególnie gdy objaw pojawił się w ciągu godzin.

Do sygnałów wymagających pilnej reakcji należą:

• Nagła utrata widzenia albo szybkie pogorszenie obrazu w jednym lub obu oczach.
• Błyski świetlne, nagłe pojawienie się licznych mętów, „zasłona” lub zaciemnienie części pola widzenia.
• Silny, ostry albo narastający ból oka, zwłaszcza z nudnościami, bólem głowy, zaczerwienieniem lub światłowstrętem.
• Uraz oka, ciało obce, kontakt z substancją chemiczną, krwawienie albo znaczny obrzęk.
• Nagle podwójne widzenie lub wyraźne zniekształcenie obrazu.

Nie bagatelizuj nawet pozornie niewielkich mętów lub błysków, jeśli pojawiły się nagle. Mogą towarzyszyć zmianom w obrębie ciała szklistego lub odwarstwieniu siatkówki. Po urazie chemicznym płucz oko dużą ilością czystej wody i nie zwlekaj z pomocą medyczną. Nie pocieraj oka ani nie próbuj samodzielnie usuwać wbitego przedmiotu.

Kiedy umówić zwykłą wizytę?

Wizyta planowa jest potrzebna, gdy pogorszenie widzenia narasta stopniowo albo utrzymują się objawy przeciążenia oczu. Umów konsultację, jeśli obraz jest zamglony, tekst zaczyna się rozmazywać, musisz mrużyć oczy lub nie widzisz wyraźnie znaków z daleka. Do okulisty zgłoś się także przy długotrwałym łzawieniu, pieczeniu, uczuciu piasku pod powiekami, zaczerwienieniu, ropieniu lub dolegliwościach, które nie mijają po odpoczynku.

Powodem do kontroli mogą być również nawracające bóle głowy, trudności z widzeniem po zmroku, nadwrażliwość na światło oraz podwójne widzenie. Stopniowo pogarszający się obraz może wynikać z wady refrakcji, ale także z chorób rozwijających się bez bólu. Jaskra przez długi czas często nie daje wyraźnych objawów, a zaćma może powodować narastające zamglenie i gorsze widzenie jednym okiem. U osób starszych ważne są też zniekształcenia obrazu i problemy z widzeniem centralnym, które wymagają oceny pod kątem zmian plamki żółtej, w tym AMD.

Jak często badać wzrok?

Częstotliwość kontroli zależy od wieku, wcześniejszych wyników i chorób współistniejących. Poniższy harmonogram ma charakter orientacyjny. Jeśli okulista zaleci częstsze wizyty, jego wskazania mają pierwszeństwo.

Cukrzyca może prowadzić do uszkodzeń naczyń siatkówki, a nadciśnienie wpływa na naczynia w obrębie dna oka. Częstszych kontroli mogą potrzebować także osoby z jaskrą lub AMD w rodzinie, chorobami neurologicznymi, reumatycznymi i przewlekłymi stanami zapalnymi. Sam fakt pracy przy komputerze nie oznacza choroby, ale jeśli zmęczenie, pieczenie lub ból głowy nie mijają po odpoczynku, warto sprawdzić ostrość widzenia i stan oczu.

Kiedy iść do okulisty z dzieckiem?

Dziecko może długo nie zgłaszać problemów, ponieważ nie wie, że obraz może być wyraźniejszy. Młody organizm potrafi też częściowo kompensować wadę. Dlatego decyzja o konsultacji często wynika z obserwacji rodziców, a nie z deklaracji dziecka.

Umów wizytę, jeśli zauważasz u dziecka następujące zachowania:

• Mrużenie oczu, częste mruganie lub przechylanie głowy podczas patrzenia.
• Siadanie bardzo blisko telewizora, trzymanie książki lub zabawek blisko twarzy.
• Częste tarcie oczu, łzawienie, zaczerwienienie, ropienie albo obrzęk powiek.
• Trudności z czytaniem, pisaniem, koncentracją, układaniem puzzli lub rozpoznawaniem przedmiotów.
• Wpadanie na przeszkody, problemy z równowagą, widoczny zez albo brak prawidłowego kontaktu wzrokowego.

W przypadku zdrowego dziecka bez niepokojących sygnałów pierwsza pełniejsza kontrola przypada zwykle około 2.–3. roku życia. Wcześniejsza konsultacja jest potrzebna przy zezie, obciążeniu rodzinnym, chorobach wrodzonych, wcześniactwie lub nieprawidłowym rozwoju widzenia. U niemowlęcia niepokój powinien wzbudzić brak śledzenia wzrokiem twarzy i zabawek lub brak kontaktu wzrokowego, który powinien pojawić się we wczesnym okresie życia.

U wcześniaków kontrole odbywają się według odrębnego planu, ponieważ trzeba ocenić ryzyko retinopatii wcześniaczej. O terminach decyduje lekarz prowadzący. U dzieci badanie może obejmować ocenę ustawienia oczu, ostrości widzenia, refrakcji, dna oka i widzenia przestrzennego. Czasem stosuje się krople rozszerzające źrenice, dlatego pełna wizyta może trwać około 30–40 minut.

Okulista czy optometrysta?

Okulista jest lekarzem, który diagnozuje i leczy choroby oczu, ocenia między innymi siatkówkę, nerw wzrokowy i ciśnienie wewnątrzgałkowe. Do niego należy zgłosić się przy bólu, nagłej zmianie widzenia, błyskach, mroczkach, urazie lub podejrzeniu choroby.

Optometrysta zajmuje się przede wszystkim badaniem wad refrakcji i doborem korekcji, czyli okularów lub soczewek kontaktowych. Może pomóc, gdy potrzebujesz sprawdzić ostrość widzenia bez innych objawów, ale nie zastępuje okulisty w diagnostyce chorób oczu. Jeśli podczas badania zauważy nieprawidłowości, powinien skierować Cię do lekarza.

Nagła zmiana widzenia wymaga działania tego samego dnia. Brak objawów nie zwalnia z profilaktyki, szczególnie po 40.–60. roku życia oraz przy cukrzycy, nadciśnieniu lub rodzinnym występowaniu chorób oczu.

Artykuł nie stanowi porady medycznej i powstał wyłącznie w celach informacyjnych. W przypadku nagłych zaburzeń widzenia, silnego bólu oka lub urazu skontaktuj się z pilną pomocą medyczną.