Czy gradówka jest zakaźna? Wszystko, co musisz o niej wiedzieć

Nie, gradówka sama w sobie nie jest zakaźna. To zwykle przewlekły odczyn zapalny powstający po zatkaniu ujścia gruczołu Meiboma, a nie infekcja, którą można przekazać drugiej osobie jak przeziębienie. Na skórze mogą znajdować się bakterie, między innymi gronkowiec, ale ich obecność nie oznacza, że zarażasz kogoś gradówką.

Czym jest gradówka i dlaczego powstaje?

Gruczoły Meiboma znajdują się w powiekach i produkują tłuszczową część filmu łzowego. Pomaga ona utrzymać prawidłowe nawilżenie oka oraz ogranicza odparowywanie łez. Gdy ujście gruczołu zostanie zablokowane, wydzielina gromadzi się w powiece i wywołuje miejscowy stan zapalny. W efekcie pojawia się twardy, zwykle powoli rosnący guzek.

Gradówka może wystąpić na górnej albo dolnej powiece. Najczęściej nie powoduje silnego bólu, choć przy większej zmianie możliwe są uczucie ucisku, podrażnienie, łzawienie, a nawet zamazane widzenie. Sprzyjać jej mogą między innymi przewlekłe zapalenie brzegów powiek, trądzik różowaty, łojotokowe zapalenie skóry, nawracające jęczmienie oraz częste pocieranie oczu.

Gradówka a jęczmień – czym się różnią?

Obie zmiany mogą wyglądać podobnie, dlatego bywają mylone. Jęczmień jest zwykle ostrym, bolesnym stanem zapalnym, często związanym z zakażeniem gruczołu lub mieszka rzęsy. Gradówka rozwija się wolniej i zazwyczaj jest mniej bolesna, ponieważ głównym problemem pozostaje zatkanie gruczołu i zaleganie wydzieliny.

Jęczmień może z czasem przejść w gradówkę, ale nie oznacza to, że sama gradówka staje się chorobą zakaźną. Ostateczne rozpoznanie okulista może potwierdzić podczas badania, często z użyciem lampy szczelinowej.

Skąd bierze się przekonanie, że gradówka zaraża?

Wątpliwości wynikają z faktu, że na skórze wielu osób naturalnie występują bakterie, w tym gronkowiec. Mogą one zostać przeniesione na dłoniach, ręcznikach lub kosmetykach. Nie oznacza to jednak, że druga osoba „złapie” od chorego gotową gradówkę. Przeniesienie bakterii może zwiększać ryzyko różnych stanów zapalnych powiek, ale nie jest równoznaczne z zakażeniem samą zmianą.

Higiena ma więc znaczenie profilaktyczne, a nie dlatego, że gradówka jest typowo zaraźliwa. Czyste ręce i osobiste kosmetyki ograniczają przenoszenie drobnoustrojów oraz podrażnianie brzegów powiek.

Co robić przy gradówce?

Przy niewielkiej zmianie można zwykle rozpocząć od delikatnej pielęgnacji powiek. Ciepły, ale nie gorący kompres przykładany do zamkniętej powieki przez około 10–15 minut może rozrzedzić zalegającą wydzielinę. Po kompresie można bardzo ostrożnie masować powiekę w kierunku jej brzegu, bez silnego naciskania.

Podstawowe zasady higieny obejmują:

• Myj ręce przed dotykaniem okolic oka.
• Nie dziel się tuszem do rzęs, eyelinerem, cieniami ani innymi kosmetykami do oczu.
• Dokładnie usuwaj makijaż i nie używaj przeterminowanych produktów.
• Przy podrażnieniu oka zrób przerwę od soczewek kontaktowych i stosuj się do zasad ich pielęgnacji.
• Nie pocieraj powieki i nie przykładaj do niej niejałowych, drażniących preparatów.

Gradówki nie wolno wyciskać ani nakłuwać. Takie działanie może uszkodzić delikatne tkanki, spowodować bliznowacenie i zaostrzyć stan zapalny. Może także zwiększyć ryzyko wtórnej infekcji. Jeśli zmiana nie ustępuje, okulista może dobrać leczenie miejscowe, a w uporczywych przypadkach rozważyć zabieg opróżnienia gradówki w znieczuleniu miejscowym.

Kiedy zgłosić się do okulisty?

Konsultacja jest potrzebna, gdy guzek utrzymuje się przez kilka tygodni, powiększa się lub nawraca. Nie warto zwlekać także wtedy, gdy pojawiają się objawy sugerujące inny albo ostrzejszy stan zapalny:

• pogorszenie lub zamazanie widzenia,
• narastający ból, silne zaczerwienienie albo rozlany obrzęk powieki,
• ropna wydzielina, gorączka lub wyraźne podrażnienie oka,
• nawracająca zmiana w tym samym miejscu,
• nietypowy wygląd guzka, krwawienie albo utrata rzęs.

Utrzymująca się lub nawracająca gradówka wymaga oceny okulistycznej także wtedy, gdy nie boli. Duża zmiana może uciskać powierzchnię oka i przejściowo pogarszać widzenie, a nietypowy guzek powinien zostać odróżniony od innych chorób powieki.

Najważniejsze jest rozdzielenie dwóch kwestii: gradówką nie można zarazić się jak infekcją, ale higiena rąk, powiek, kosmetyków i soczewek ogranicza przenoszenie bakterii oraz ryzyko kolejnych stanów zapalnych.

Artykuł nie stanowi porady medycznej i powstał wyłącznie w celach informacyjnych. Redakcja nie ponosi odpowiedzialności za wszelkie negatywne skutki wdrożonych zaleceń. Zawsze zasięgnij opinii specjalisty medycyny w powyższym zakresie.