Zaburzenia widzenia w ciąży – przyczyny, objawy, kiedy do lekarza?

Większość zaburzeń widzenia w ciąży ma przejściowy charakter i wynika ze zmian hormonalnych oraz zatrzymywania wody w organizmie. Suchość oczu, chwilowe wahania ostrości czy gorsza tolerancja soczewek zwykle ustępują po porodzie. Nagłe mroczki, błyski, podwójne widzenie albo utrata części pola widzenia wymagają jednak pilnego kontaktu z lekarzem.

Dlaczego wzrok zmienia się w ciąży?

W ciąży rośnie stężenie hormonów, między innymi progesteronu i estrogenu. Wpływają one na produkcję łez, napięcie tkanek oraz gospodarkę wodną organizmu. Zatrzymywanie płynów może zmieniać grubość i krzywiznę rogówki, a także sposób, w jaki oko załamuje światło. W efekcie obraz bywa chwilowo mniej wyraźny, a dotychczasowa wada wzroku może wydawać się większa.

Zmienia się również film łzowy, czyli cienka warstwa płynu pokrywająca powierzchnię oka. Gdy łez jest mniej lub szybciej odparowują, pojawiają się pieczenie, uczucie piasku pod powiekami, zaczerwienienie i zmęczenie oczu. U części kobiet przejściowo pogarsza się akomodacja, czyli zdolność oka do wyraźnego widzenia z bliska.

Takie zaburzenia najczęściej nie oznaczają trwałego uszkodzenia wzroku. Po porodzie, a czasem dopiero po zakończeniu karmienia piersią, gospodarka hormonalna stopniowo się stabilizuje i widzenie zwykle wraca do wcześniejszego stanu.

Najczęstsze dolegliwości i sposoby na poprawę komfortu

Najczęściej występuje zespół suchego oka. Oprócz pieczenia i swędzenia może powodować niewyraźne widzenie, nadwrażliwość na światło, szybkie męczenie się wzroku, a nawet łzawienie będące reakcją na podrażnienie.

Soczewki kontaktowe mogą stać się mniej wygodne, ponieważ obrzęk rogówki i zmniejszona ilość łez pogarszają ich tolerancję. Noszenie soczewek w ciąży nie jest z zasady zabronione, ale przy dyskomforcie lepiej skrócić czas ich używania albo przejść na okulary.

W codziennej pielęgnacji oczu mogą pomóc następujące nawyki:

• Stosuj krople nawilżające przeznaczone dla kobiet w ciąży, najlepiej bez konserwantów, po konsultacji z lekarzem lub farmaceutą.
• Rób regularne przerwy od ekranu i częściej mrugaj podczas pracy przy komputerze.
• Przy uczuciu suchości lub pieczenia zamień soczewki na okulary.
• Chroń oczy przed ostrym światłem, dymem, nawiewem klimatyzacji i bardzo suchym powietrzem.
• Dbaj o sen, odpoczynek i zbilansowaną dietę, zamiast samodzielnie sięgać po duże dawki suplementów.

Nie należy samodzielnie rozpoczynać leczenia kroplami przeciwzapalnymi, przeciwalergicznymi ani lekami stosowanymi w jaskrze. W ciąży nawet preparat używany wcześniej powinien zostać oceniony przez lekarza.

Sygnały alarmowe – kiedy udać się do lekarza?

Łagodne, krótkotrwałe zamglenie obrazu może towarzyszyć zmianom fizjologicznym, ale nagłe lub utrzymujące się zaburzenia widzenia mogą sygnalizować nadciśnienie związane z ciążą, stan przedrzucawkowy lub problem okulistyczny, na przykład dotyczący siatkówki.

Mroczki, błyski, podwójne widzenie, nagła utrata ostrości lub zasłonięcie części pola widzenia w ciąży wymagają pilnej konsultacji. Nie próbuj tłumaczyć ich wyłącznie zmęczeniem.

Szczególnej czujności wymagają objawy połączone z silnym bólem głowy, bólem w nadbrzuszu, nagłym obrzękiem twarzy lub rąk, nudnościami albo podwyższonym ciśnieniem tętniczym. Rzucawka i stan przedrzucawkowy są sytuacjami zagrożenia zdrowia, dlatego przy takim zestawie objawów potrzebna jest natychmiastowa ocena medyczna.

Ciąża a wcześniejsze wady wzroku

Sama krótkowzroczność, nawet duża, nie przesądza automatycznie o konieczności cesarskiego cięcia. Znaczenie ma przede wszystkim stan siatkówki i dna oka, a nie wyłącznie liczba dioptrii. U kobiet z wysoką krótkowzrocznością, zwłaszcza powyżej –8 dioptrii, okulista może zalecić dokładniejszą kontrolę.

Badanie dna oka pozwala ocenić siatkówkę i ewentualne zmiany, które mogą mieć znaczenie przy planowaniu porodu. Decyzję o sposobie rozwiązania podejmuje zespół prowadzący ciążę na podstawie całego obrazu klinicznego. Nie należy zakładać, że parcie podczas porodu naturalnego samo w sobie doprowadzi do odklejenia siatkówki.

Regularnego nadzoru wymagają szczególnie kobiety z:

• dużą krótkowzrocznością lub wcześniejszymi zmianami na siatkówce
• cukrzycą, w tym retinopatią cukrzycową
• nadciśnieniem tętniczym lub nadciśnieniem związanym z ciążą
• jaskrą, ponieważ leczenie może wymagać zmiany pod kontrolą specjalisty

Podstawowe badanie okulistyczne, pomiar ciśnienia wewnątrzgałkowego i ocena dna oka mogą być wykonywane w ciąży. Jeśli planujesz laserową korekcję wzroku, zwykle lepiej odłożyć ją do czasu po porodzie i zakończeniu karmienia. Zmiany w rogówce i refrakcji mogą zafałszować wynik pomiarów, a późniejsze leczenie po zabiegu wymaga indywidualnej oceny.

Co zrobić po porodzie?

Wzrok najczęściej stopniowo wraca do stanu sprzed ciąży, ale utrzymujące się zamglenie, zmiana korekcji, ból oka lub nawracające zaburzenia wymagają badania. Kontrola u okulisty jest szczególnie ważna przy cukrzycy, nadciśnieniu, jaskrze i dużej krótkowzroczności.

Przejściowe pogorszenie widzenia nie powinno być powodem do paniki, ale nagła zmiana zawsze zasługuje na szybką ocenę. Najbezpieczniejsze podejście polega na łagodzeniu suchości i zmęczenia oczu oraz reagowaniu bez zwłoki na objawy alarmowe.

Artykuł nie stanowi porady medycznej i powstał wyłącznie w celach informacyjnych. W przypadku niepokojących objawów skontaktuj się z lekarzem prowadzącym ciążę, okulistą lub oddziałem ratunkowym.