Alergiczne zapalenie spojówek u dzieci – objawy, przyczyny, leczenie

Gdy dziecko często pociera oczy, a spojówki są czerwone, opuchnięte i łzawią, przyczyną może być alergiczne zapalenie spojówek. Typowy jest silny świąd, zwykle obu oczu, oraz wodnista wydzielina. Taka reakcja na alergen – na przykład pyłki, roztocza lub sierść – nie jest zaraźliwa. Trzeba jednak odróżnić ją od zapalenia wirusowego albo bakteryjnego, a przy nasilonych objawach skonsultować dziecko z lekarzem.

Jak odróżnić alergię od infekcji?

Sam wygląd oka nie zawsze wystarcza do rozpoznania przyczyny. Znaczenie ma rodzaj wydzieliny, towarzyszące objawy, liczba zajętych oczu i obecność przeziębienia. Poniższe cechy pomagają wstępnie ocenić sytuację, ale nie zastępują badania pediatry lub okulisty.

Ropna wydzielina i sklejanie powiek bardziej pasują do zakażenia niż do alergii. Do czasu wyjaśnienia przyczyny należy wtedy szczególnie dbać o higienę rąk i nie używać wspólnych ręczników. Dziecko z samą alergią nie musi być izolowane z powodu ryzyka zakażenia, choć przy dużym dyskomforcie może potrzebować odpoczynku w domu.

Co uczula oczy dziecka?

Po kontakcie z alergenem komórki odpornościowe uwalniają między innymi histaminę. Powoduje ona rozszerzenie naczyń i reakcję zapalną, co prowadzi do świądu, zaczerwienienia, łzawienia oraz obrzęku powiek. Najczęstsze czynniki wywołujące objawy to:

• Pyłki traw, drzew i innych roślin, szczególnie przy dolegliwościach pojawiających się wiosną i latem.
• Roztocza oraz kurz domowy, które mogą powodować objawy całoroczne.
• Sierść, naskórek i wydzieliny zwierząt futerkowych.
• Pleśń, dym, środki chemiczne i inne substancje drażniące.

Jeśli objawy powtarzają się w określonej porze roku, prawdopodobny jest związek z pyleniem. Gdy utrzymują się przez większość roku, lekarz może zalecić diagnostykę alergologiczną, w tym testy alergiczne. Alergiczne zapalenie spojówek często współwystępuje z alergicznym nieżytem nosa, astmą lub atopowym zapaleniem skóry.

Jak pomóc dziecku w domu?

Domowe działania mogą zmniejszyć świąd i obrzęk, ale nie usuwają przyczyny alergii. Najpierw trzeba ograniczyć kontakt z podejrzanym alergenem. W razie pylenia pomocne może być mycie twarzy i włosów po powrocie do domu, zmiana ubrania oraz zamykanie okien w czasie największego stężenia pyłków.

Objawy można łagodzić w bezpieczny sposób:

• Przemywaj oczy jałową solą fizjologiczną, aby usunąć alergeny z powierzchni oka.
• Stosuj jednorazowe, chłodne kompresy wykonane z jałowego materiału.
• Po konsultacji farmaceutycznej lub lekarskiej rozważ krople nawilżające bez konserwantów, jeśli są przeznaczone dla wieku dziecka.
• Myj ręce dziecka i własne przed każdym kontaktem z okolicą oka.

Nie pozwalaj dziecku pocierać oczu, ponieważ nasila to stan zapalny i może uszkodzić powierzchnię oka. Nie stosuj samodzielnie antybiotyków, kropli steroidowych ani preparatów obkurczających naczynia. Rumianek i inne napary ziołowe nie są uniwersalnym rozwiązaniem, ponieważ same mogą uczulać lub podrażniać oko.

Jeśli dziecko nosi soczewki kontaktowe, należy natychmiast je wyjąć i nie zakładać ponownie do czasu ustąpienia objawów oraz uzyskania porady specjalisty. Soczewka może dodatkowo drażnić oko, a przy niektórych objawach zwiększa ryzyko powikłań.

Kiedy pilnie skontaktować się z lekarzem?

Nie czekaj na samoistną poprawę, jeśli pojawi się którykolwiek z poniższych sygnałów:

1. Silny ból oka, wyraźny światłowstręt albo trudność w otwieraniu oka.
2. Pogorszenie widzenia, zamglony obraz lub wrażenie plamy przed okiem.
3. Ropna wydzielina, nasilone sklejanie powiek albo szybko narastający obrzęk.
4. Brak poprawy po 2–3 dniach, częste nawroty lub objawy utrzymujące się mimo ograniczenia kontaktu z alergenem.
5. Objawy u dziecka z atopowym zapaleniem skóry, astmą albo wcześniejszymi chorobami rogówki.

Okulista lub pediatra oceni, czy potrzebne są krople przeciwhistaminowe, inne leczenie miejscowe albo konsultacja alergologiczna. Dawkowanie i wybór preparatu zależą od wieku dziecka, rozpoznania oraz nasilenia objawów, dlatego nie należy dobierać ich samodzielnie.

Co zapamiętać?

• Obserwuj, czy objawy są obustronne, swędzące i związane z kontaktem z alergenem.
• Nie pozwalaj dziecku pocierać oczu i dbaj o higienę rąk.
• Ogranicz kontakt z pyłkami, kurzem, roztoczami i sierścią, gdy wiadomo, co wywołuje reakcję.
• Przemywanie solą fizjologiczną i chłodne kompresy traktuj jako pomoc doraźną.
• Przy bólu, światłowstręcie, pogorszeniu widzenia lub ropnej wydzielinie skontaktuj się z lekarzem.

Artykuł ma charakter informacyjny i nie zastępuje badania ani porady pediatry, okulisty lub alergologa.