Badanie wrażliwości na olśnienie – na czym polega i kiedy wykonać?

Badanie wrażliwości na olśnienie ocenia, jak szybko wzrok odzyskuje zdolność rozpoznawania słabo widocznych bodźców po nagłym kontakcie z silnym światłem. Wykonuje się je najczęściej razem z badaniem widzenia zmierzchowego w ramach medycyny pracy, zwłaszcza u kierowców i osób obsługujących maszyny.

Czym jest badanie wrażliwości na olśnienie?

Test sprawdza adaptację wzroku po krótkiej ekspozycji na intensywne światło. W praktyce przypomina sytuację, w której kierowca nocą mija samochód z włączonymi reflektorami. Po olśnieniu powinien możliwie szybko ponownie rozpoznać słabo oświetlony znak, cyfrę lub kształt.

Badanie wykonuje się w warunkach tak zwanej ciemni, czyli w kontrolowanym, bardzo słabym oświetleniu. Często stanowi ono część noktometrii, obejmującej dwa różne pomiary. Widzenie zmierzchowe dotyczy rozpoznawania bodźców przy małej ilości światła, a wrażliwość na olśnienie – reakcji wzroku po nagłej zmianie natężenia oświetlenia. Nie są to więc dwa określenia tego samego zjawiska.

Kto powinien wykonać badanie?

O zakresie badań decyduje skierowanie oraz wymagania związane z konkretnym stanowiskiem. Test może być wymagany podczas badań wstępnych lub okresowych, gdy praca wymaga szczególnej sprawności wzrokowej i psychotechnicznej. Dotyczy to w szczególności:

• Kierowców zawodowych, taksówkarzy oraz kandydatów na kierowców, zwłaszcza kategorii C, D i E.
• Instruktorów nauki jazdy, egzaminatorów oraz kierowców pojazdów uprzywilejowanych.
• Operatorów wózków widłowych, koparek, dźwigów i innych maszyn.
• Osób pracujących przy transporcie, nocą lub na stanowiskach wymagających szczególnej sprawności psychotechnicznej.

Badanie może być także zlecane osobom po laserowej korekcji wzroku albo z soczewką wewnątrzgałkową, jeśli lekarz uzna je za potrzebne w ocenie zdolności do pracy. Podstawę organizacji badań medycyny pracy stanowią między innymi przepisy dotyczące służby medycyny pracy oraz badań lekarskich i psychologicznych pracowników. Zakres wymagań może zależeć od rodzaju pracy i aktualnych przepisów.

Jak przebiega badanie w ciemni?

Osoba badana zajmuje miejsce przy urządzeniu diagnostycznym i stosuje się do instrukcji osoby wykonującej test. W pierwszej fazie wzrok przyzwyczaja się do ciemności. Następnie badany rozpoznaje słabo widoczne bodźce, a później zostaje poddany krótkim olśnieniu. Po wygaszeniu źródła światła musi możliwie szybko odczytać lub wskazać prezentowany znak.

W badaniu widzenia zmierzchowego może być wykorzystywany pierścień Landolta. Badany określa położenie przerwy w pierścieniu, którego oświetlenie stopniowo się zwiększa. W części dotyczącej olśnienia urządzenie emituje silne światło, po czym prezentuje słabo oświetlone cyfry, figury albo inne optotypy. Oceniany jest czas potrzebny do ich rozpoznania.

Oba etapy różnią się celem i sposobem pomiaru:

Podczas pomiaru należy utrzymywać oczy otwarte zgodnie z instrukcją. Wynik obejmuje między innymi czas adaptacji i czas rozpoznania bodźca po olśnieniu. Nie ma jednego uniwersalnego progu, który można bezpośrednio zastosować do każdej aparatury, dlatego ocena powinna uwzględniać metodę badania oraz wymagania dotyczące danego stanowiska.

Jak przygotować się do testu?

Badanie nie wymaga specjalnej diety ani bolesnych procedur. Na wizytę przygotuj:

• Okulary lub soczewki kontaktowe, jeśli używasz ich na co dzień.
• Skierowanie od pracodawcy albo dokument od lekarza medycyny pracy.
• Dokument tożsamości.
• Wypoczęty organizm, ponieważ zmęczenie może wydłużać czas reakcji.

Przed badaniem nie spożywaj alkoholu. Nie stosuj też kropli do oczu bez wyraźnego zalecenia lekarza, ponieważ niektóre preparaty mogą wpływać na widzenie lub reakcję źrenic. Jeśli przeszedłeś operację oczu albo masz soczewkę wewnątrzgałkową, poinformuj o tym osobę kierującą na badanie.

Co oznacza wynik i kto podejmuje decyzję?

Wynik badania jest informacją dla lekarza medycyny pracy. Sam test wrażliwości na olśnienie nie jest odrębnym orzeczeniem o zdolności do pracy. Lekarz bierze pod uwagę także wywiad, pozostałe badania, wymagania stanowiska oraz treść skierowania.

Nieprawidłowy rezultat nie musi automatycznie oznaczać dyskwalifikacji. Może jednak prowadzić do powtórzenia pomiaru, skierowania na konsultację okulistyczną albo wykonania pogłębionej diagnostyki. Termin ważności orzeczenia ustala lekarz medycyny pracy zgodnie z oceną ryzyka i charakterem pracy, a nie osoba wykonująca pojedynczy pomiar.

Uwaga: ostateczną decyzję o zdolności do pracy podejmuje lekarz medycyny pracy. Wynik badania w ciemni jest tylko jednym z elementów oceny i nie powinien być samodzielnie interpretowany jako zgoda lub zakaz wykonywania określonego zawodu.

Jeżeli otrzymałeś skierowanie na badanie wrażliwości na olśnienie, zabierz dokumenty, używane pomoce wzrokowe i przyjdź wypoczęty. Procedura jest bezbolesna, a jej celem jest sprawdzenie, czy wzrok wystarczająco szybko odzyskuje sprawność w warunkach istotnych dla bezpieczeństwa kierowcy lub operatora.

Artykuł nie stanowi porady medycznej i powstał wyłącznie w celach informacyjnych. Redakcja nie ponosi odpowiedzialności za wszelkie negatywne skutki wdrożonych zaleceń. Zawsze zasięgnij opinii specjalisty medycyny w powyższym zakresie.