Czy pomarańcze na wzrok i witamina C mają znaczenie?

Pomarańcze mogą wspierać profilaktykę zwyrodnienia plamki związanego z wiekiem (AMD), ale nie dlatego, że zawierają wyłącznie dużo witaminy C. W centrum zainteresowania są także flawonoidy – związki roślinne o działaniu przeciwutleniającym i przeciwzapalnym.

Co łączy pomarańcze z AMD?

AMD to choroba dotycząca plamki, czyli obszaru siatkówki odpowiedzialnego za ostre widzenie centralne. Z czasem może prowadzić do pogorszenia ostrości wzroku i ubytków w polu widzenia. Jednym z najsilniejszych czynników ryzyka jest wiek, dlatego schorzenie najczęściej rozpoznaje się po 50. roku życia.

Wyniki badania opublikowanego w 2018 roku w American Journal of Clinical Nutrition wskazują na związek między jedzeniem pomarańczy a niższym ryzykiem AMD. Analizę oparto na danych z badania Blue Mountains Eye Study, prowadzonego w Australii. Ponad 2000 osób obserwowano przez 15 lat. U uczestników, którzy jedli co najmniej porcję pomarańczy dziennie, ryzyko rozwoju AMD było o ponad 60% niższe niż u osób, które nie jadły tych owoców.

Było to badanie obserwacyjne, więc nie dowodzi, że pomarańcze samodzielnie zapobiegają chorobie. Pokazuje jednak interesującą zależność. Co ważne, podobnego związku nie wykazano w tej analizie dla innych badanych źródeł flawonoidów, między innymi herbaty i jabłek. Dlaczego efekt dotyczył właśnie pomarańczy, a nie pozostałych produktów, nadal nie jest w pełni wyjaśnione.

Flawonoidy mogą ograniczać stres oksydacyjny i procesy zapalne, które mają znaczenie dla zdrowia naczyń oraz tkanek oka. Nie oznacza to jednak, że są lekiem na AMD ani że ich działanie zostało potwierdzone jako samodzielna terapia.

Na ryzyko AMD wpływają także czynniki niezwiązane bezpośrednio z dietą:

• Wiek powyżej 50 lat zwiększa prawdopodobieństwo wystąpienia zmian w plamce.
• Palenie tytoniu wiąże się z wyższym ryzykiem choroby i może pogarszać ogólną kondycję naczyń.
• Predyspozycje genetyczne sprawiają, że u części osób ryzyko jest większe niezależnie od sposobu odżywiania.

Witamina C a flawonoidy – czym różnią się te składniki?

Witamina C jest ważnym składnikiem pomarańczy, ale nie należy przypisywać jej wszystkich potencjalnych korzyści dla wzroku. Uczestniczy między innymi w syntezie kolagenu, wspiera prawidłowe funkcjonowanie naczyń krwionośnych i układu odpornościowego. Pomaga też chronić komórki przed stresem oksydacyjnym.

Flawonoidy to odrębna grupa związków roślinnych. W kontekście AMD zwraca się uwagę przede wszystkim na ich możliwe działanie przeciwzapalne i antyoksydacyjne. Dlatego korzystny związek pomarańczy ze zdrowiem plamki nie powinien być sprowadzany wyłącznie do zawartości kwasu askorbinowego.

Jedna pomarańcza może dostarczyć znacznej części dziennego zapotrzebowania na witaminę C. To jednak nie oznacza, że większa liczba owoców zapewni proporcjonalnie większą ochronę wzroku. Liczy się cały jadłospis, a nie pojedynczy składnik lub produkt.

Czy sama dieta wystarczy, aby chronić wzrok?

Pomarańcze najlepiej traktować jako element urozmaiconej diety zawierającej różne owoce, warzywa, produkty pełnoziarniste, źródła białka i zdrowe tłuszcze. Jedzenie ich w całości dostarcza także błonnika, którego jest mniej w soku. Sok pomarańczowy może zawierać witaminę C i flawonoidy, ale łatwiej wypić go w ilości odpowiadającej kilku owocom, bez takiej sytości jak po zjedzeniu całej pomarańczy.

Pomarańcze mogą wspierać profilaktykę AMD, lecz nie zastępują kontroli okulistycznych ani leczenia zaleconego przez lekarza.

Jeżeli pojawia się pogorszenie ostrości widzenia, zniekształcenie prostych linii, plama w centrum pola widzenia albo nagłe ubytki obrazu, potrzebna jest konsultacja okulistyczna. Nie należy próbować zastępować jej większą ilością owoców lub suplementów.

Wiek pozostaje najważniejszym znanym czynnikiem ryzyka AMD, a dieta jest tylko jednym z elementów profilaktyki. Równie istotne jest niepalenie tytoniu, kontrolowanie chorób przewlekłych i reagowanie na nowe objawy wzrokowe. Najtrafniejsze wyjaśnienie hasła „pomarańcze na wzrok, witamina C” brzmi więc: witamina C wspiera ogólne funkcje organizmu, natomiast flawonoidy mogą mieć bardziej bezpośredni związek z obserwowanym w badaniu działaniem ochronnym pomarańczy.

Artykuł nie stanowi porady medycznej i powstał wyłącznie w celach informacyjnych. W przypadku pogorszenia widzenia lub podejrzenia choroby oczu skonsultuj się z okulistą.