Jak przebiega test na zez?
Test na zez jest szybkim, bezbolesnym i nieinwazyjnym badaniem. Nie wymaga specjalnego przygotowania ani zakrapiania oczu. Lekarz najczęściej wykonuje test Hirschberga, a następnie dokładniejszy Cover Test, aby ocenić ustawienie oczu i ich współpracę.
Jak przebiega test Hirschberga?
Test Hirschberga, nazywany także testem odblasków rogówkowych, służy do wstępnej oceny ustawienia gałek ocznych. Może być wykonywany u dorosłych, dzieci, a także niemowląt. Lekarz używa latarki lub oftalmoskopu i obserwuje, gdzie na rogówkach pojawiają się refleksy światła.
Badany powinien patrzeć bezpośrednio na źródło światła. Odblaski nie muszą znajdować się idealnie w geometrycznym środku obu rogówek. Niewielkie, symetryczne przesunięcie w stronę nosa może być prawidłowe i wynikać z fizjologicznego kąta kappa. Najważniejsza jest podobna lokalizacja refleksów w obu oczach.
Badanie odbywa się bez dotykania oka, dlatego nie powoduje bólu. Jego przebieg wygląda następująco:
- Przygotowanie – pacjent siada naprzeciw lekarza i kieruje wzrok na wskazany punkt lub źródło światła.
- Oświetlenie oczu – lekarz kieruje na oczy światło z latarki albo oftalmoskopu.
- Ocena odblasków – specjalista sprawdza, czy refleksy na obu rogówkach są symetryczne.
- Wstępna interpretacja – asymetria odblasków może wskazywać na nieprawidłowe ustawienie oczu i potrzebę dalszej diagnostyki.
Test Hirschberga jest badaniem przesiewowym. Pozwala szybko wykryć możliwe odchylenie, ale sam nie określa dokładnie jego rodzaju ani wielkości. U dzieci trzeba też uwzględnić zez rzekomy, który może być związany między innymi z szeroką nasadą nosa.
Jak przebiega Cover Test?
Cover Test, czyli test zasłaniania, jest dokładniejszym badaniem ustawienia oczu. Umożliwia ocenę ruchów gałek ocznych oraz rozróżnienie forii i tropii. Foria to ukryte odchylenie, które ujawnia się po przerwaniu naturalnej współpracy oczu. Tropia oznacza stałe odchylenie osi widzenia, czyli zez.
Badanie wykonuje się zwykle dla dali, z odległości około 6 metrów, oraz z bliska, przy dystansie około 40 cm. Pacjent patrzy na wskazany cel, a lekarz zasłania oczy specjalną zasłonką lub innym przyrządem. Poszczególne zasłonięcia trwają zazwyczaj 1–2 sekundy.
Podstawowe etapy Cover Testu są następujące:
- Ustalenie celu – pacjent patrzy na punkt wskazany przez okulistę lub optometrystę.
- Test jednostronnego zasłaniania – lekarz zasłania jedno oko i obserwuje oko odkryte, a następnie zmienia stronę.
- Obserwacja ruchu – specjalista sprawdza, czy po odsłonięciu oko wykonuje ruch, aby ponownie ustawić się na obserwowanym celu.
- Test naprzemiennego zasłaniania – lekarz szybko zasłania raz jedno, raz drugie oko, nie dopuszczając do dłuższego widzenia obuocznego.
- Ocena wyniku – kierunek i obecność ruchu pomagają określić rodzaj odchylenia oraz potrzebę dalszych pomiarów.
W teście jednostronnego zasłaniania lekarz może ocenić, czy występuje tropia. Jeżeli ruch pojawia się dopiero po zasłonięciu jednego oka, może to wskazywać na forię. Test naprzemienny ujawnia natomiast odchylenie, które jest kompensowane podczas patrzenia obuocznego, ale nie rozstrzyga samodzielnie, czy chodzi o forię, czy tropię.
Jeżeli potrzebne jest określenie wielkości odchylenia, specjalista może użyć listwy pryzmatycznej. Zawiera ona pryzmaty o różnych wartościach. Lekarz dobiera ich moc do momentu, aż obserwowany ruch oka ustąpi.
Czym różnią się test Hirschberga i Cover Test?
Oba badania są bezbolesne, ale pełnią różne funkcje diagnostyczne:
| Test | Na czym polega | Co wykrywa |
|---|---|---|
| Test Hirschberga | Obserwacja symetrii odblasków światła na rogówkach | Wstępne nieprawidłowości ustawienia oczu i możliwy zez |
| Cover Test | Zasłanianie jednego oka, naprzemienne zmienianie strony i obserwacja ruchów oczu | Forię, tropię, kierunek odchylenia oraz jego wielkość po wykonaniu pomiaru |
| Cover Test z listwą pryzmatyczną | Test zasłaniania połączony z doborem mocy pryzmatu | Ilościową wartość odchylenia oka |
Dlaczego badanie jest ważne u dzieci?
Wczesna ocena ustawienia oczu pomaga wykryć zaburzenia w okresie, gdy układ wzrokowy nadal się rozwija. Jest to szczególnie ważne, ponieważ dziecko może nie zgłaszać podwójnego widzenia ani nie zauważać, że jedno oko pracuje słabiej.
Badanie może zostać zalecone, gdy pojawia się widoczne odchylenie oka, częste mrużenie, przechylanie głowy, zamykanie jednego oka albo trudności z widzeniem obuocznym. Znaczenie ma też możliwość współpracy dziecka, choć test Hirschberga można wykonać nawet przy ograniczonej współpracy pacjenta.
Nieprawidłowy wynik nie jest rozpoznaniem ostatecznym. Oznacza potrzebę dokładniejszej oceny przez okulistę lub optometrystę. Dopiero pełna diagnostyka pozwala ustalić rodzaj i zakres zaburzenia.
Artykuł nie stanowi porady medycznej i powstał wyłącznie w celach informacyjnych. Redakcja nie ponosi odpowiedzialności za wszelkie negatywne skutki wdrożonych zaleceń. Zawsze zasięgnij opinii specjalisty medycyny w powyższym zakresie.
