Jak wygląda badanie okulistyczne?

Badanie okulistyczne jest zwykle bezbolesne i trwa około 30–45 minut. Obejmuje wywiad, ocenę ostrości wzroku, pomiar ciśnienia wewnątrzgałkowego oraz oglądanie przedniego i tylnego odcinka oka. W razie potrzeby okulista zakrapla oczy, aby rozszerzyć źrenice. Po takim badaniu przez kilka godzin nie wolno prowadzić samochodu.

Jak przygotować się do wizyty?

Nie musisz być na czczo ani wykonywać specjalnych przygotowań. Przed wizytą przypomnij sobie, kiedy pojawiły się ewentualne objawy i czy wcześniej występowały urazy, operacje lub choroby oczu. Na badanie zabierz:

• aktualnie używane okulary lub soczewki kontaktowe,
• dokumentację medyczną z poprzednich wizyt i wyniki wcześniejszych badań,
• listę przyjmowanych leków oraz informacje o chorobach przewlekłych,
• osobę towarzyszącą lub plan powrotu innym środkiem transportu, jeśli może być konieczne rozszerzenie źrenic.

Osoby noszące soczewki kontaktowe powinny zapytać placówkę, czy przed badaniem trzeba je wyjąć i na jak długo. Zależy to od rodzaju soczewek oraz celu wizyty.

Jak wygląda badanie okulistyczne krok po kroku?

Kolejność poszczególnych etapów może się nieznacznie różnić, ale standardowa wizyta zwykle obejmuje następujące czynności:

1. Wywiad lekarski – okulista pyta o powód wizyty, pogorszenie widzenia, ból, zaczerwienienie lub inne objawy. Zbiera też informacje o przebytych chorobach, urazach i operacjach oczu, używanych okularach lub soczewkach, przyjmowanych lekach oraz chorobach występujących w rodzinie. Znaczenie mogą mieć także cukrzyca, nadciśnienie i inne choroby przewlekłe.
2. Autorefraktometria – pacjent opiera brodę na podpórce i patrzy na obraz widoczny w urządzeniu. Refraktometr wykonuje obiektywny pomiar wady wzroku. Wynik pomaga określić orientacyjną moc soczewek, ale sam nie zastępuje badania lekarskiego ani subiektywnego doboru korekcji. W niektórych sytuacjach okulista może użyć retinoskopu, czyli ręcznego instrumentu do oceny refrakcji.
3. Badanie ostrości wzroku – każde oko jest sprawdzane osobno. Pacjent odczytuje litery, cyfry lub znaki z tablic, często nazywanych tablicami Snellena. Następnie lekarz może porównać różne soczewki i zapytać, w której obraz jest wyraźniejszy. Dzięki temu komputerowy pomiar zostaje zweryfikowany, a korekcja dopasowana do rzeczywistego widzenia.
4. Tonometria – tonometr mierzy ciśnienie wewnątrzgałkowe. W badaniu bezkontaktowym urządzenie kieruje w stronę oka krótki podmuch powietrza. Sam pomiar trwa chwilę i nie powoduje bólu. W zależności od sytuacji lekarz może zastosować także tonometrię kontaktową, zwykle po znieczuleniu powierzchni oka.
5. Badanie lampą szczelinową – pacjent opiera brodę i czoło na podpórkach, a okulista ogląda oko w powiększeniu. Lampa szczelinowa pozwala ocenić między innymi rogówkę, spojówkę, tęczówkę, soczewkę i powieki, czyli struktury przedniego odcinka oka.
6. Ocena dna oka – po podaniu kropli rozszerzających źrenice lekarz może obejrzeć siatkówkę, tarczę nerwu wzrokowego i inne struktury tylnego odcinka oka. Wykorzystuje do tego oftalmoskop lub dodatkową soczewkę używaną podczas badania lampą szczelinową. Nie każda wizyta wymaga rozszerzenia źrenic, ale jest ono potrzebne, gdy lekarz chce dokładniej ocenić dno oka.

W razie wskazań okulista może zlecić dodatkowe badania, takie jak badanie pola widzenia, OCT lub inne testy diagnostyczne. Nie są one obowiązkową częścią każdej rutynowej wizyty.

Najczęstsze badania podczas wizyty

Poniższe zestawienie pokazuje, czego dotyczą podstawowe testy i jakie odczucia zwykle im towarzyszą:

Co dzieje się po rozszerzeniu źrenic?

Krople rozszerzające źrenice, określane także jako cykloplegia, mogą spowodować przejściowe zamglenie obrazu i większą wrażliwość na światło. Dolegliwości zwykle utrzymują się przez około 2–3 godziny, choć czas ich trwania zależy od użytego preparatu i indywidualnej reakcji organizmu.

Po zakropleniu oczu nie prowadź samochodu ani innego pojazdu. Nie planuj też czynności wymagających bardzo ostrego widzenia bezpośrednio po wizycie. Przydatne mogą być okulary przeciwsłoneczne, ponieważ światło często staje się bardziej nieprzyjemne. Jeśli nie wiadomo, czy źrenice będą rozszerzane, najlepiej przyjechać komunikacją miejską, taksówką albo z osobą towarzyszącą.

Regularne kontrole pozwalają wykrywać nieprawidłowości, zanim zaczną wyraźnie pogarszać widzenie. Częstotliwość wizyt zależy od wieku, objawów, chorób współistniejących i zaleceń okulisty. Szczególnej regularności wymagają między innymi osoby po 40. roku życia, pacjenci z cukrzycą oraz osoby z rodzinnym występowaniem chorób oczu.