Jakie są leki na zwyrodnienie plamki żółtej?

Nie ma jednego leku na zwyrodnienie plamki żółtej (AMD). W postaci wysiękowej stosuje się iniekcje doszklistkowe leków anty-VEGF, natomiast w postaci suchej nie ma leczenia, które cofałoby zmiany. Można jedynie wspierać siatkówkę suplementacją zaleconą przez lekarza i ograniczać czynniki przyspieszające chorobę.

Jak leczy się AMD?

AMD, czyli zwyrodnienie plamki żółtej związane z wiekiem, jest przewlekłą chorobą centralnej części siatkówki. Wyróżnia się postać suchą, nazywaną także zanikową, oraz postać wysiękową, określaną jako mokra lub neowaskularna. Różnią się one mechanizmem, tempem pogarszania widzenia i możliwościami leczenia.

Decyzję o terapii podejmuje okulista po badaniu dna oka i obrazowaniu siatkówki, przede wszystkim za pomocą OCT, czyli optycznej tomografii siatkówki. Zwykłe badanie okulistyczne może nie wystarczyć do oceny, czy pod siatkówką znajduje się płyn, obrzęk albo nieprawidłowe naczynia.

Postać sucha i wysiękowa – jakie jest leczenie?

Najważniejszą różnicę między obiema postaciami AMD przedstawia poniższe zestawienie:

Suplementy nie zastępują leczenia postaci mokrej. Oczekiwanie, że same witaminy zatrzymają wysiękowe AMD, może opóźnić terapię i zwiększyć ryzyko trwałego uszkodzenia widzenia.

Leki anty-VEGF w postaci wysiękowej

W postaci wysiękowej powstają nieprawidłowe naczynia krwionośne, które mogą przeciekać i powodować gromadzenie płynu lub krwi w obrębie plamki. Leki anty-VEGF blokują działanie czynnika wzrostu śródbłonka naczyniowego. W ten sposób ograniczają tworzenie nowych naczyń i ich przepuszczalność, co może zmniejszyć obrzęk oraz ustabilizować, a czasem poprawić widzenie.

Do stosowanych substancji anty-VEGF należą między innymi:

• Aflibercept – substancja działająca jak rozpuszczalny „wabik” dla VEGF. W tej grupie znajdują się także leki biopodobne, których zastosowanie i dostępność zależą od decyzji lekarza oraz aktualnych zasad refundacji.
• Brolucizumab – substancja stosowana w leczeniu neowaskularnej postaci AMD w określonych sytuacjach klinicznych.
• Ranibizumab – lek anty-VEGF wykorzystywany w wybranych wskazaniach okulistycznych.
• Bevacizumab – substancja stosowana w okulistyce w ramach decyzji lekarskiej, zależnie od wskazania i obowiązujących procedur.

Przykładem leku zawierającego aflibercept są preparaty referencyjne i biopodobne, takie jak Afqlir oraz Opuviz. Źródła dotyczące ich dopuszczenia wskazują na stężenie 40 mg/ml, jednak o tym, który preparat może być zastosowany, decyduje lekarz.

Iniekcja doszklistkowa nie jest zastrzykiem do samodzielnego wykonania w domu. To procedura medyczna przeprowadzana przez okulistę w warunkach klinicznych, po miejscowym znieczuleniu i przygotowaniu oka. Leczenie zwykle wymaga serii podań oraz regularnych kontroli. Odstępy między iniekcjami zależą od aktywności choroby, obrazu OCT, ostrości wzroku i wybranego schematu. Nie należy samodzielnie zmieniać terminów wizyt ani przerywać terapii po chwilowej poprawie.

Nowe falowanie linii prostych, mroczek centralny lub nagłe pogorszenie widzenia w jednym oku wymagają pilnej konsultacji okulistycznej. W wysiękowym AMD czas rozpoczęcia leczenia ma znaczenie dla zachowania widzenia.

Co można zrobić przy suchej postaci AMD?

W suchej postaci AMD nie ma uniwersalnego leku, który odbudowałby zanikające komórki plamki. U części pacjentów okulista może zalecić preparat zawierający składniki wykorzystywane w formułach wspierających siatkówkę. Ich dobór powinien uwzględniać stadium choroby, stan zdrowia i przyjmowane leki.

W suplementacji związanej z AMD najczęściej uwzględnia się:

• Luteinę, naturalny barwnik obecny w plamce żółtej.
• Zeaksantynę, która również należy do karotenoidów występujących w siatkówce.
• Witaminę C, będącą składnikiem preparatów o działaniu antyoksydacyjnym.
• Witaminę E, stosowaną w niektórych formułach wspierających ochronę komórek przed stresem oksydacyjnym.
• Cynk, obecny w wybranych schematach suplementacji dla osób z określonym stadium AMD.

Takie preparaty nie są leczeniem przyczynowym i nie cofają już powstałego zaniku. Nie każdy pacjent powinien przyjmować wszystkie wymienione składniki, dlatego suplementację najlepiej ustalić z okulistą. Znaczenie ma także niepalenie, dieta z udziałem warzyw liściastych i ryb, kontrola ciśnienia tętniczego oraz regularne badania. Test Amslera może pomóc zauważyć zmianę widzenia centralnego, ale nie zastępuje badania OCT.

W przypadku AMD refundacja i dostępność konkretnych leków mogą zależeć od aktualnych programów lekowych oraz kryteriów kwalifikacji. Te zasady zmieniają się w czasie, dlatego informacje o finansowaniu terapii trzeba potwierdzić w placówce prowadzącej leczenie lub u okulisty.

Najważniejsze rozróżnienie jest proste: iniekcje anty-VEGF dotyczą aktywnej postaci wysiękowej, a suplementacja może jedynie wspierać postępowanie przy wybranych postaciach suchego AMD. O rodzaju terapii decyduje okulista na podstawie badania, zwłaszcza OCT.

Artykuł nie stanowi porady medycznej i powstał wyłącznie w celach informacyjnych. Redakcja nie ponosi odpowiedzialności za wszelkie negatywne skutki wdrożonych zaleceń. Zawsze zasięgnij opinii specjalisty medycyny w powyższym zakresie.