Jaskra – czego nie wolno robić przy tej chorobie?

Przy jaskrze nie wolno lekceważyć regularnego stosowania kropli i wizyt kontrolnych. Należy też ograniczyć pozycje z głową w dół, intensywne dźwiganie, nagłe przeciążenia oraz nadmiar kofeiny. Styl życia może wspierać leczenie, ale nie zastępuje terapii zaleconej przez okulistę.

Dlaczego codzienne nawyki mają znaczenie?

Jaskra jest chorobą postępującą, w której dochodzi do uszkodzenia nerwu wzrokowego. Jednym z ważnych parametrów pozostaje ciśnienie wewnątrzgałkowe, choć choroba może rozwijać się także przy wartościach mieszczących się w ogólnie przyjętej normie. Uszkodzenia nerwu wzrokowego są nieodwracalne, dlatego leczenie ma przede wszystkim zahamować dalszy postęp.

Nie każda osoba z jaskrą musi prowadzić bardzo ograniczony tryb życia. Znaczenie ma rodzaj choroby, jej zaawansowanie, stan kąta przesączania i indywidualny cel ciśnienia ustalony przez okulistę. Najważniejsze jest unikanie sytuacji, które mogą powodować gwałtowne wahania ciśnienia, oraz konsekwentne stosowanie zaleceń medycznych.

Aktywność fizyczna i pozycja ciała

Umiarkowany ruch zwykle jest dozwolony, a regularna aktywność może korzystnie wpływać na krążenie i ogólną kondycję. Ostrożność jest potrzebna przy ćwiczeniach statycznych, dużym wysiłku i długotrwałym pochylaniu głowy. Pozycja, w której głowa znajduje się poniżej poziomu serca, sprzyja napływowi krwi do głowy i może przejściowo podnosić ciśnienie w oku.

Szczególnie niewskazane bez wcześniejszej konsultacji są następujące aktywności:

• stanie na głowie i na rękach oraz inne odwrócone pozycje jogi,
• podnoszenie dużych ciężarów i ćwiczenia wymagające długiego wstrzymywania oddechu,
• długotrwałe ćwiczenia z głową mocno pochyloną w dół,
• skoki na bungee, skoki spadochronowe i nurkowanie, zwłaszcza na większych głębokościach.

Poniższe zestawienie pokazuje, jak traktować najczęstsze rodzaje aktywności:

Czy komputer i telefon są zakazane?

Sama praca przy komputerze w dobrze oświetlonym pomieszczeniu nie jest zakazana. Długie patrzenie z bliska może powodować zmęczenie, suchość oczu i przejściowe wahania ciśnienia, ale nie oznacza to konieczności całkowitej rezygnacji z monitora. Rób regularne przerwy, mrugaj częściej i ustaw ekran tak, aby nie wymuszał długiego pochylania głowy.

Nie korzystaj z telefonu ani telewizora w całkowicie ciemnym pomieszczeniu. Kontrast między jasnym ekranem a otoczeniem powoduje rozszerzenie źrenicy. U osób z wąskim kątem przesączania może to utrudniać odpływ cieczy wodnistej i wywołać szybki wzrost ciśnienia. Telefon trzymaj wyżej, zamiast długo patrzeć na ekran przy opuszczonej głowie.

Dieta, kawa i używki

Dieta nie leczy jaskry i nie może zastąpić kropli, zabiegu laserowego ani operacji. Może jednak wspierać układ krążenia i ogólny stan organizmu. Najlepiej ograniczać produkty wysoko przetworzone i nadmiar soli, a częściej wybierać warzywa, produkty pełnoziarniste oraz źródła zdrowych tłuszczów.

W codziennym jadłospisie zwróć uwagę na następujące kwestie:

• Nadmiar soli może pogarszać kontrolę ciśnienia tętniczego, dlatego ogranicz dosalanie i produkty wysoko przetworzone.
• Tłuszcze trans i duża ilość tłuszczów nasyconych nie sprzyjają kondycji naczyń krwionośnych.
• Kofeina może przejściowo podnosić ciśnienie w oku. Umiarkowane spożycie nie musi oznaczać całkowitej rezygnacji z kawy, ale rozsądnie nie przekraczać około trzech filiżanek dziennie i nie wypijać dużej dawki naraz.
• Palenie tytoniu pogarsza funkcjonowanie naczyń i dostarczanie tlenu do tkanek, dlatego najlepiej całkowicie z niego zrezygnować.

Alkohol w nadmiarze szkodzi ogólnemu zdrowiu i utrudnia regularne przyjmowanie leków. Nie stosuj marihuany jako leczenia jaskry. Jej działanie obniżające ciśnienie jest krótkie i nie zastępuje terapii okulistycznej.

Najgroźniejsze błędy pacjentów

Jaskra często rozwija się bez bólu i wyraźnego pogorszenia widzenia. To, że czujesz się dobrze, nie oznacza, że choroba się zatrzymała. Nerw wzrokowy może ulegać uszkodzeniu stopniowo, zanim zauważysz zmianę w polu widzenia.

Codzienna lista kontrolna powinna obejmować następujące punkty:

• Stosuj krople zgodnie z zaleceniem. Nie pomijaj dawek i nie odstawiaj preparatu, nawet jeśli widzisz dobrze.
• Nie zmieniaj samodzielnie dawkowania. Działania niepożądane, pieczenie lub trudności z podawaniem kropli zgłoś lekarzowi.
• Przychodź na wizyty kontrolne. Okulista ocenia między innymi ciśnienie, nerw wzrokowy i pole widzenia.
• Unikaj długiego przebywania z głową w dół. Dotyczy to także pracy, ćwiczeń i korzystania ze smartfona.
• Zadbaj o oświetlenie miejsca pracy. Nie patrz długo na jasny ekran w całkowicie ciemnym pomieszczeniu.

Brak bólu nie oznacza braku postępu jaskry. Regularne leczenie i kontrole są ważniejsze niż subiektywne odczucie poprawy.

Przed zastosowaniem nowych leków, także dostępnych bez recepty, poinformuj lekarza lub farmaceutę o jaskrze. Szczególnej ostrożności wymagają preparaty, które mogą wpływać na źrenicę lub ciśnienie w oku. Nie odstawiaj jednak żadnego leku przewlekłego bez konsultacji.

Jeśli pojawi się nagły silny ból oka lub głowy, zamglone widzenie, tęczowe koła wokół źródeł światła, nudności albo wymioty, potrzebna jest pilna pomoc okulistyczna. Takie objawy mogą wskazywać na ostry wzrost ciśnienia w oku.

Największą korzyść daje połączenie leczenia zaleconego przez okulistę z rozsądną aktywnością, umiarkowaniem w używkach, dobrym oświetleniem i regularnymi kontrolami. Nie musisz rezygnować z normalnego życia, ale nie ignoruj czynników, które mogą podnosić ciśnienie wewnątrzgałkowe lub utrudniać terapię.

Artykuł nie stanowi porady medycznej i powstał wyłącznie w celach informacyjnych. W przypadku jaskry zalecenia dotyczące aktywności, leków i diety skonsultuj z okulistą prowadzącym.