Pęknięcie siatkówki – jakie są objawy i jak je rozpoznać?

Data publikacji: 2026-07-29

Jeśli nagle widzisz błyski, dużą liczbę nowych mętów albo ciemną zasłonę w polu widzenia, nie czekaj do jutra. Pęknięcie siatkówki zwykle nie boli, ale może szybko doprowadzić do jej odwarstwienia i trwałego pogorszenia wzroku. Potrzebna jest pilna ocena okulistyczna, często tego samego dnia lub w ciągu 24 godzin.

Czy pęknięcie siatkówki jest stanem nagłym?

Tak. Pęknięcie, nazywane też przedarciem siatkówki, może otworzyć drogę płynowi z wnętrza oka pod siatkówkę. W konsekwencji może dojść do jej odwarstwienia. Im dłużej trwa ten proces, tym większe ryzyko nieodwracalnego uszkodzenia widzenia.

Brak bólu nie świadczy o tym, że problem jest błahy. Siatkówka odpowiada za odbieranie bodźców świetlnych, ale samo jej pęknięcie najczęściej nie powoduje dolegliwości bólowych. O rozpoznaniu nie decyduje więc samopoczucie, lecz badanie okulistyczne.

Pęknięcie siatkówki – jakie daje objawy?

Objawy mogą pojawić się nagle, występować tylko w jednym oku i narastać w krótkim czasie. Najważniejsze sygnały alarmowe to:

Błyski światła – krótkie rozbłyski, iskry lub flesze, szczególnie widoczne w ciemności albo w bocznej części pola widzenia.
Nagły wysyp mętów – czarne kropki, nitki, pajęczynki lub „deszcz sadzy”, który przemieszcza się wraz z ruchem oka.
Cień albo zasłona w polu widzenia – wrażenie, że fragment obrazu zasłania ciemna kurtyna. Ten objaw może wskazywać na rozwijające się odwarstwienie.
Pogorszenie lub zniekształcenie obrazu – obraz może stać się zamglony, mniej ostry albo falisty, zwłaszcza gdy zmiana obejmuje centralną część siatkówki.

Nie każdy męt oznacza pęknięcie. Niepokój powinny wzbudzić przede wszystkim męty, które pojawiły się nagle, wyraźnie się zmieniły lub towarzyszą im błyski oraz ubytek pola widzenia. Objawów nie da się wiarygodnie ocenić samodzielnie.

Objaw	Co może oznaczać dla pacjenta?	Jak postąpić?
Błyski światła	Naciąganie siatkówki przez zmieniające się ciało szkliste, czasem związane z przedarciem.	Pilnie skontaktować się z okulistą.
Męty lub „deszcz sadzy”	Nagłe zmętnienia w polu widzenia, niekiedy związane z krwawieniem albo uszkodzeniem siatkówki.	Nie czekać na samo ustąpienie objawu.
Zasłona lub cień	Możliwy ubytek pola widzenia przy rozwijającym się odwarstwieniu siatkówki.	Jechać pilnie na dyżur okulistyczny, ale nie prowadzić samodzielnie.

Kto jest bardziej narażony?

Ryzyko pęknięcia i odwarstwienia siatkówki zwiększa się w kilku sytuacjach. Dotyczy to także osób, które wcześniej nie miały problemów z widzeniem.

Wysoka krótkowzroczność, szczególnie powyżej około –6 dioptrii, ponieważ gałka oczna bywa wydłużona, a siatkówka cieńsza.
Wiek powyżej 50 lat, gdy zmiany w ciele szklistym mogą powodować pociąganie siatkówki.
Przebyta operacja oka, zwłaszcza operacja zaćmy.
Uraz oka lub głowy, także przebyty wcześniej.
Odwarstwienie siatkówki w drugim oku albo występowanie tego problemu w rodzinie.
Retinopatia cukrzycowa i inne choroby mogące uszkadzać siatkówkę.

Pęknięcie może czasem nie dawać żadnych objawów i zostać wykryte przypadkowo podczas badania dna oka. Brak czynników ryzyka również nie wyklucza problemu.

Co zrobić po wystąpieniu objawów?

Skontaktuj się pilnie z okulistą, szpitalnym oddziałem okulistycznym albo okulistą dyżurnym. Jeśli objawy szybko narastają, pojawiła się zasłona, nagła utrata części pola widzenia lub wyraźne pogorszenie ostrości, potraktuj sytuację jako nagłą.

Nie czekaj do następnego dnia, jeśli objawy pojawiły się nagle.
Nie prowadź samochodu, szczególnie gdy widzisz cień, zasłonę lub obraz jest znacznie zamglony.
Po badaniu dna oka nie siadaj za kierownicą, ponieważ krople rozszerzające źrenice mogą przejściowo pogorszyć ostrość widzenia i zwiększyć wrażliwość na światło.
Do czasu badania ogranicz wysiłek fizyczny, dźwiganie i aktywności związane z ryzykiem urazu.
Nie stosuj samodzielnie kropli ani tabletek w nadziei na zamknięcie pęknięcia.

Okulista zwykle wykonuje oftalmoskopię po rozszerzeniu źrenic, aby obejrzeć obwód siatkówki i znaleźć ewentualne przedarcie. Jeśli widoczność dna oka jest ograniczona, może zlecić USG gałki ocznej. Czasem ocenia również drugie oko, nawet gdy objawy dotyczą tylko jednego.

Jak leczy się pęknięcie siatkówki?

Małe pęknięcie wykryte zanim dojdzie do odwarstwienia można często zabezpieczyć laserem. Wytworzone w ten sposób zbliznowacenie wzmacnia połączenie siatkówki z podłożem. W wybranych przypadkach stosuje się także kriopeksję.

Jeśli siatkówka już się odwarstwiła, zwykle potrzebna jest operacja. Jedną z metod jest witrektomia, czyli usunięcie ciała szklistego i zastosowanie tamponady gazowej albo oleju silikonowego. Rodzaj leczenia zależy od lokalizacji pęknięcia, rozległości odwarstwienia i stanu plamki.

Pęknięcia siatkówki nie leczy się kroplami. O tym, czy wystarczy laser, czy konieczna jest operacja, może zdecydować wyłącznie okulista po badaniu. Przy nagłych błyskach, mętach lub zasłonie w polu widzenia liczy się szybka reakcja, dlatego zgłoś się po pomoc bez zwlekania.

Artykuł nie stanowi porady medycznej i powstał wyłącznie w celach informacyjnych. Redakcja nie ponosi odpowiedzialności za wszelkie negatywne skutki wdrożonych zaleceń. W przypadku nagłych zaburzeń widzenia niezwłocznie skontaktuj się z okulistą lub zgłoś na okulistyczny dyżur ratunkowy.