Płukanie oczu – jak bezpiecznie wykonać ten zabieg?
Kontakt oka z chemikaliami wymaga natychmiastowego płukania. Rozpocznij je od razu, trzymaj powieki szeroko otwarte i płucz oko przez co najmniej 15 minut. Użyj sterylnego roztworu do płukania, a jeśli nie masz go pod ręką – bieżącej wody. Po ekspozycji chemicznej skontaktuj się z lekarzem, nawet gdy objawy ustąpią.
Co zrobić natychmiast po dostaniu się substancji do oka?
Nie pocieraj oka i nie czekaj na poprawę. Przy oparzeniu chemicznym czas wpływa na rozmiar uszkodzenia. Kwasy, zasady, detergenty, cement, wapno, amoniak, kleje, farby i środki czyszczące mogą uszkodzić rogówkę już w krótkim czasie.
Jeśli nosisz soczewki kontaktowe, zacznij płukanie od razu i wyjmij soczewki, gdy da się to zrobić bez opóźniania płukania. Mogą zatrzymywać substancję na powierzchni oka.
Oparzenia chemicznego nie próbuj neutralizować domowymi środkami. Nie wkraplaj do oka innych substancji, nie stosuj mleka ani preparatów, których przeznaczenia nie znasz. Płukanie rozpocznij przed wezwaniem pomocy lub w czasie oczekiwania na transport.
Wykonaj kolejno następujące czynności:
- Rozpocznij płukanie natychmiast. Użyj sterylnego roztworu do płukania oczu, soli fizjologicznej albo bieżącej wody.
- Otwórz szeroko powieki. Przytrzymaj je palcami, ponieważ ból i odruch zamykania powiek mogą ograniczyć dostęp płynu.
- Płucz nieprzerwanie przez co najmniej 15 minut. Przy silnych chemikaliach płukanie może wymagać dłuższego czasu zgodnie z instrukcją produktu lub zaleceniem personelu medycznego.
- Przechyl głowę w stronę płukanego oka. Dzięki temu płyn nie będzie spływał do drugiego oka.
- Poruszaj gałką oczną. Spoglądaj w różne strony, aby płyn dotarł pod powieki i do całej powierzchni oka.
- Kontynuuj płukanie podczas transportu do lekarza. Po chemicznym urazie nie przerywaj tylko dlatego, że pieczenie lub ból chwilowo się zmniejszyły.
Czym płukać oko w zależności od sytuacji?
Rodzaj płynu zależy od tego, co dostało się do oka. Przy ciele obcym najczęściej wystarcza jałowy roztwór do przemywania lub sól fizjologiczna. Przy chemikaliach preferowany jest specjalny roztwór buforowy, który pomaga przywrócić prawidłowe pH powierzchni oka.
| Sytuacja | Zalecany płyn | Uwagi |
|---|---|---|
| Pył, kurz, piasek lub drobne ciało obce | Sól fizjologiczna 0,9% NaCl albo sterylny płyn do płukania oczu | Płucz do usunięcia zanieczyszczenia. Nie pocieraj oka. |
| Kwasy, zasady, detergenty lub inne chemikalia | Roztwór buforowy do płukania oczu, a przy jego braku bieżąca woda | Rozpocznij natychmiast i płucz co najmniej 15 minut. Potrzebna jest konsultacja lekarska. |
| Łagodne oczyszczanie i nawilżanie | Sterylny roztwór soli fizjologicznej 0,9% NaCl | Nie zastępuje leczenia infekcji, urazu ani silnego podrażnienia. |
Sól fizjologiczna to izotoniczny roztwór chlorku sodu o stężeniu 0,9%. Można jej używać do wypłukiwania drobnych zanieczyszczeń, ale nie neutralizuje ona chemikaliów. Przy kwasach i zasadach roztwór buforowy jest przeznaczony do innego celu niż zwykła sól fizjologiczna. Najważniejsze jest jednak szybkie rozpoczęcie płukania. Woda z kranu jest lepsza niż oczekiwanie na specjalny preparat.
Jak technicznie wykonać płukanie oczu?
Strumień powinien być ciągły i łagodny. Nie kieruj go z dużą siłą bezpośrednio na oko. Płyn prowadź od strony nosa w kierunku zewnętrznego kącika, aby ograniczyć spływanie zanieczyszczenia do drugiego oka.
Końcówką butelki ani aplikatorem nie dotykaj oka, rzęs ani powiek. Po otwarciu jednorazowego opakowania wykorzystaj je zgodnie z instrukcją producenta. Ponowne użycie otwartego płynu może naruszyć jego jałowość.
Podczas płukania trzymaj głowę przechyloną na bok. Jeśli pomagasz drugiej osobie, poproś ją o patrzenie w różne strony i delikatnie rozchyl powieki. Nie próbuj na siłę wyjmować przedmiotu wbitego w oko ani opiłka, który mógł wbić się w rogówkę. W takiej sytuacji osłoń oko bez ucisku i pilnie wezwij pomoc.
Najczęstsze błędy podczas płukania to:
- Pocierać oko, próbując usunąć pieczenie lub ciało obce.
- Przerywać płukanie po kilku sekundach, mimo kontaktu z chemikaliami.
- Kierować płyn w stronę drugiego oka.
- Wkraplać do oka substancje mające „zneutralizować” chemikalia.
- Dotykać końcówką butelki powierzchni oka lub powiek.
W miejscu pracy, w którym występuje ryzyko kontaktu z chemikaliami, płuczka powinna być łatwo dostępna. Roztwory buforowe, takie jak preparaty typu pH Neutral, są przeznaczone do płukania po ekspozycji na kwasy i zasady. Sól fizjologiczna sprawdza się przy pyłach i drobnych ciałach obcych, ale nie zastępuje takiego rozwiązania przy oparzeniu chemicznym.
Kiedy po płukaniu potrzebna jest pomoc lekarska?
Każde podejrzenie oparzenia chemicznego wymaga pilnej konsultacji medycznej, nawet jeśli po płukaniu oko wydaje się mniej podrażnione. Kontynuuj płukanie w drodze do placówki medycznej, jeśli jest to możliwe.
Nie zwlekaj z pomocą, gdy występuje którykolwiek z tych objawów:
- Utrzymujący się lub nasilający ból, pieczenie albo światłowstręt.
- Pogorszenie ostrości widzenia, zamglenie obrazu lub podwójne widzenie.
- Wyraźne zaczerwienienie, obrzęk powiek albo silne łzawienie.
- Ciało obce, którego nie udało się wypłukać, lub podejrzenie uszkodzenia rogówki.
- Kontakt oka z kwasem, zasadą, cementem, wapnem lub nieznaną substancją.
Po urazie mechanicznym lub chemicznym nie zakładaj ponownie soczewek kontaktowych do czasu oceny oka przez specjalistę. Jeśli widzenie nagle się pogarsza albo doszło do poważnego urazu, skontaktuj się z numerem alarmowym 112.
Artykuł nie stanowi porady medycznej i powstał wyłącznie w celach informacyjnych. Redakcja nie ponosi odpowiedzialności za wszelkie negatywne skutki wdrożonych zaleceń. Zawsze zasięgnij opinii specjalisty medycyny w powyższym zakresie.
