Podwójne widzenie z bliska – przyczyny i sposoby leczenia
Podwójne widzenie z bliska może wynikać ze zmęczenia wzroku, zaburzeń akomodacji lub konwergencji, ale czasem jest objawem choroby okulistycznej albo neurologicznej. Nagłe dwojenie, zwłaszcza z bólem głowy, opadaniem powieki, drętwieniem lub zawrotami głowy, wymaga pilnej konsultacji lekarskiej.
Dlaczego widzę podwójnie z bliska?
Podwójne widzenie, czyli diplopia, polega na odbieraniu jednego przedmiotu jako dwóch. U zdrowych osób występuje także diplopia fizjologiczna. Gdy skupiasz wzrok na jednym punkcie, obiekty znajdujące się przed nim lub za nim mogą być widziane podwójnie. Główny oglądany przedmiot pozostaje jednak pojedynczy.
Niepokój powinno wzbudzić dwojenie głównego obiektu, szczególnie gdy pojawia się samoistnie, utrzymuje się lub utrudnia czytanie i pracę przy komputerze. Przyczyną może być nieprawidłowa współpraca oczu, zaburzenie pracy mięśni gałkoruchowych, wada optyczna oka albo choroba ogólnoustrojowa.
Jak sprawdzić, jaki to rodzaj dwojenia?
Prosty test może pomóc wstępnie określić charakter problemu. Nie zastępuje on badania okulistycznego, ale ułatwia opisanie objawu lekarzowi:
- Spójrz na nieruchomy przedmiot z bliska.
- Zasłoń prawe oko, a następnie lewe. Za każdym razem sprawdź, czy obraz nadal się dwoi.
- Jeśli dwojenie znika po zasłonięciu któregokolwiek oka, jest to najpewniej diplopia obuoczna, związana z ustawieniem i współpracą gałek ocznych.
- Jeśli podwójny obraz utrzymuje się mimo zasłonięcia jednego oka, może chodzić o diplopię jednooczną, której przyczyna leży w optyce tego oka.
Jednooczne i obuoczne podwójne widzenie – możliwe przyczyny
Rodzaj dwojenia kieruje dalszą diagnostyką. Jednooczne podwójne widzenie częściej wiąże się z rogówką, soczewką lub siatkówką. Obuoczne wynika zwykle z zaburzenia ustawienia oczu albo pracy mięśni i nerwów odpowiedzialnych za ich ruchy.
| Typ dwojenia | Najczęstsze przyczyny |
|---|---|
| Jednooczne | Astygmatyzm, nieregularność lub blizny rogówki, stożek rogówki, zaćma, niektóre choroby siatkówki i plamki żółtej, źle dobrana korekcja |
| Obuoczne | Zez lub dekompensacja zeza ukrytego, zaburzenia mięśni gałkoruchowych, miastenia gravis, choroba Gravesa-Basedowa, uraz, choroby neurologiczne |
| Obuoczne o nagłym początku | Niedowład nerwu lub mięśnia gałkoruchowego, udar, uraz głowy, zaburzenia w obrębie oczodołu albo działanie substancji i leków |
Czy podwójne widzenie z bliska może być skutkiem zmęczenia?
Tak. Długie czytanie, praca przy komputerze i wielogodzinne patrzenie z bliska zwiększają obciążenie akomodacji oraz konwergencji. Akomodacja odpowiada za dostosowanie ostrości do odległości, a konwergencja za kierowanie obu oczu ku sobie podczas patrzenia na bliski przedmiot.
Przy zmęczeniu może ujawnić się ukryte odchylenie oczu albo zaburzenie konwergencji. Dwojeniu często towarzyszą wtedy pieczenie oczu, zamazane widzenie, ból głowy i trudność z utrzymaniem ostrości. Po długiej pracy z bliska może wystąpić także skurcz akomodacyjny. Jest on zwykle odwracalny, ale nawracające objawy wymagają badania, a nie tylko kolejnych przerw.
Jeżeli podwójne widzenie pojawia się po pracy przy komputerze, odpoczynek może zmniejszyć objawy, lecz nie wyjaśnia ich przyczyny. Nawracające lub nasilające się dwojenie powinien ocenić specjalista.
Kiedy potrzebna jest pilna pomoc?
Nagłe podwójne widzenie należy potraktować poważnie. Pilnego kontaktu z lekarzem, a przy nasilonych objawach z pomocą ratunkową, wymagają zwłaszcza:
- nagły początek dwojenia lub szybkie pogarszanie się widzenia,
- silny albo nietypowy ból głowy, zawroty głowy, zaburzenia równowagi lub nudności,
- opadanie powieki, nierówność źrenic albo wyraźne ograniczenie ruchu oka,
- drętwienie, osłabienie kończyn, zaburzenia mowy lub trudność w chodzeniu,
- dwojenie po urazie głowy lub oka.
Nie prowadź samochodu, gdy widzisz podwójnie. Ostrożności wymaga także dwojenie po alkoholu lub lekach, szczególnie gdy nie ustępuje po ich działaniu albo pojawiają się inne objawy.
Jaki jest kolejny krok?
Pierwszym krokiem jest konsultacja u okulisty. Lekarz ocenia ostrość wzroku, ruchomość i ustawienie oczu oraz widzenie obuoczne. W razie potrzeby kieruje do ortoptysty, który bada współpracę oczu i może prowadzić terapię widzenia, albo do neurologa. Dalsze badania zależą od objawów i mogą obejmować diagnostykę mięśni, tarczycy, oczodołu lub układu nerwowego.
Leczenie zależy od rozpoznania. Może obejmować korekcję wady wzroku, okulary pryzmatyczne, leczenie choroby podstawowej, terapię ortoptyczną, a w wybranych przypadkach toksynę botulinową lub zabieg dotyczący mięśni gałkoruchowych. Nie zaczynaj samodzielnie ćwiczeń oczu ani nie dobieraj pryzmatów bez badania.
Artykuł nie stanowi porady medycznej i powstał wyłącznie w celach informacyjnych. Redakcja nie ponosi odpowiedzialności za wszelkie negatywne skutki wdrożonych zaleceń. W przypadku objawów skonsultuj się z lekarzem.
