Na czym polega badanie wzroku? Przebieg i przygotowanie
Badanie wzroku jest bezbolesne i nieinwazyjne. Zwykle obejmuje wywiad, wstępny pomiar komputerowy, sprawdzenie ostrości widzenia oraz dobór korekcji. Jeśli celem jest ocena zdrowia oczu, okulista może rozszerzyć diagnostykę o badanie lampą szczelinową, pomiar ciśnienia lub ocenę dna oka.
Kiedy udać się na badanie wzroku?
Osoba dorosła bez rozpoznanej wady wzroku powinna kontrolować wzrok co najmniej raz na dwa lata. Przy noszeniu okularów lub soczewek kontaktowych, chorobach oczu, cukrzycy, nadciśnieniu albo obciążeniu rodzinnym częstotliwość wizyt może być większa. Najlepiej ustalić ją ze specjalistą.
Nie warto czekać na termin profilaktycznej kontroli, gdy pojawiają się niepokojące objawy. Na wizytę należy umówić się szczególnie wtedy, gdy występują:
- nagłe pogorszenie lub zamglenie widzenia
- ból oka, silne pieczenie albo światłowstręt
- podwójne widzenie lub nowe zaburzenia ostrości obrazu
- błyski, nagłe pojawienie się wielu mętów albo ubytek w polu widzenia
- utrzymujące się zaczerwienienie, łzawienie lub wydzielina z oka
Nagły, silny ból, uraz oka, krwawienie lub gwałtowne pogorszenie widzenia wymagają pilnej konsultacji okulistycznej. W takiej sytuacji nie należy ograniczać się do samodzielnego testu ani wyłącznie do pomiaru komputerowego.
Optometrysta czy okulista?
Wybór specjalisty zależy od powodu wizyty. Optometrysta koncentruje się na jakości widzenia i doborze korekcji, natomiast okulista jest lekarzem, który diagnozuje i leczy choroby oczu.
| Specjalista | Główne zadania | Kiedy wybrać? |
|---|---|---|
| Optometrysta | Pomiar wady refrakcji, dobór okularów i soczewek kontaktowych, ocena widzenia obuocznego, a w niektórych przypadkach terapia widzenia. | Gdy gorzej widzisz, obecne okulary nie zapewniają komfortu lub potrzebujesz nowej korekcji. |
| Okulista | Diagnostyka i leczenie chorób oczu, między innymi jaskry, zaćmy i stanów zapalnych. Może przepisywać leki i zlecać dalsze badania. | Gdy pojawia się ból, uraz, nagłe pogorszenie widzenia albo podejrzenie choroby oka. |
| Obaj specjaliści | Mogą ocenić ostrość widzenia i wykonać wstępny pomiar refrakcji, zależnie od zakresu wizyty i wyposażenia gabinetu. | Gdy potrzebna jest podstawowa ocena widzenia, ale zakres badania trzeba dopasować do objawów. |
Granice zakresu usług mogą zależeć od kwalifikacji specjalisty i organizacji gabinetu. Jeśli podczas badania optometrycznego pojawi się podejrzenie choroby, potrzebna jest konsultacja okulistyczna.
Przebieg wizyty krok po kroku
Dokładna kolejność badań może się różnić. Inaczej wygląda wizyta nastawiona na dobór okularów, a inaczej konsultacja z powodu bólu czy nagłego pogorszenia widzenia. Typowa ścieżka obejmuje jednak następujące etapy:
- Wywiad – specjalista pyta o powód wizyty, objawy, dotychczasowe okulary lub soczewki, choroby przewlekłe, przyjmowane leki, urazy i operacje oczu. Może też zapytać o choroby oczu występujące w rodzinie oraz o warunki pracy, na przykład wielogodzinne korzystanie z ekranu.
- Badanie komputerowe – autorefraktometr wykonuje szybki, obiektywny pomiar wady refrakcji. Pacjent opiera brodę na podpórce i patrzy w kierunku wskazanego obrazu lub światła. Pomiar jest bezbolesny i nie wymaga aktywnego odpowiadania, ale jego wynik ma charakter wstępny.
- Badanie ostrości widzenia – każde oko jest sprawdzane osobno, zwykle z użyciem tablicy Snellena. Pacjent odczytuje litery, cyfry albo symbole z określonej odległości. W razie potrzeby ocenia się także widzenie z bliska.
- Badanie subiektywne i dobór korekcji – specjalista umieszcza przed oczami różne soczewki, często w foropterze, i pyta, w której wersji obraz jest wyraźniejszy lub bardziej komfortowy. Odpowiedzi pacjenta są niezbędne, ponieważ sam pomiar urządzenia nie uwzględnia codziennych potrzeb ani indywidualnej tolerancji korekcji.
- Ocena zdrowia oka – jeśli wskazuje na to wywiad lub objawy, okulista może zbadać przedni odcinek oka w lampie szczelinowej, zmierzyć ciśnienie tonometrem albo obejrzeć dno oka. W wybranych sytuacjach wykonuje się także badanie pola widzenia.
Wydruk z autorefraktometru nie jest pełną receptą na okulary. Urządzenie pomaga oszacować wadę i zaplanować dalsze testy, ale wynik może zostać zaburzony między innymi przez akomodację, niedokładne ustawienie wzroku, wysoką wadę, choroby oka lub trudności ze współpracą. Ostateczny dobór korekcji wymaga badania subiektywnego i rozmowy z pacjentem.
Badanie lampą szczelinową pozwala obejrzeć w powiększeniu między innymi rogówkę, tęczówkę, soczewkę i inne struktury przedniej części oka. Tonometr może zmierzyć ciśnienie wewnątrzgałkowe. Podczas oceny dna oka lekarz ogląda siatkówkę, plamkę żółtą, naczynia i tarczę nerwu wzrokowego. Nie wszystkie te procedury są potrzebne podczas każdej wizyty.
Jak przygotować się do badania?
Podstawowe badanie nie wymaga szczególnych przygotowań. Najlepiej przyjść wypoczętym i przekazać specjaliście informacje, które mogą wpłynąć na ocenę widzenia. Przed wizytą przygotuj:
- obecne i wcześniejsze okulary oraz recepty, jeśli je masz
- listę stale przyjmowanych leków
- dokumentację wcześniejszego leczenia okulistycznego
- informację o chorobach przewlekłych, urazach i chorobach oczu w rodzinie
Jeśli nosisz soczewki kontaktowe, zapytaj wcześniej, czy należy zdjąć je przed badaniem. Warto też zrezygnować z makijażu oczu, ponieważ może utrudniać ocenę powiek i powierzchni oka.
Okulista może podać krople rozszerzające źrenice, zwłaszcza gdy potrzebna jest dokładna ocena dna oka. Po takim badaniu przez kilka godzin widzenie może być zamglone, a oczy bardziej wrażliwe na światło. Dlatego lepiej nie przyjeżdżać samochodem i nie planować od razu pracy przy komputerze. Przydatne mogą być okulary przeciwsłoneczne.
Badanie wzroku – czego się spodziewać?
Wizyta służy nie tylko ustaleniu mocy szkieł. Pozwala także sprawdzić, czy za pogorszeniem widzenia nie stoi problem wymagający konsultacji lekarskiej. Najważniejsza różnica polega na tym, że badanie komputerowe jest jedynie etapem wstępnym, a pełna ocena łączy pomiary urządzeń z badaniem ostrości, odpowiedziami pacjenta i oceną stanu oczu.
Regularne kontrole ułatwiają utrzymanie komfortu widzenia i zwiększają szansę na wykrycie nieprawidłowości, zanim objawy staną się wyraźne. Gdy potrzebujesz korekcji, zwykle wystarczy optometrysta. Przy bólu, urazie, nagłych zmianach widzenia lub podejrzeniu choroby wybierz okulistę.
Artykuł nie stanowi porady medycznej i powstał wyłącznie w celach informacyjnych. W przypadku niepokojących objawów skonsultuj się z lekarzem okulistą.
