Jakie są przyczyny zaburzeń pola widzenia?

Zaburzenia pola widzenia, takie jak mroczki, ubytki boczne, widzenie tunelowe lub wrażenie zasłony przed okiem, nie są typową wadą wzroku korygowaną okularami. Mogą oznaczać problem z siatkówką, nerwem wzrokowym albo ośrodkami widzenia w mózgu. Nagły początek objawów wymaga pilnej pomocy medycznej.

Kiedy sytuacja jest pilna?

Nagła zmiana pola widzenia może towarzyszyć stanom, w których szybka diagnostyka wpływa na możliwość ochrony wzroku. Nie czekaj na planową wizytę, jeśli objaw pojawił się nagle, dotyczy jednego oka albo szybko się nasila.

Jeśli występuje którykolwiek z poniższych sygnałów, zgłoś się na SOR lub okulistyczny dyżur:

• Nagle doszło do częściowej albo całkowitej utraty widzenia.
• Pojawiła się ciemna zasłona lub wyraźny ubytek w polu widzenia.
• Widzisz liczne nowe mroczki albo błyski, szczególnie po urazie oka.
• Silnemu bólowi oka towarzyszą nudności, wymioty, zaczerwienienie lub gwałtowne pogorszenie widzenia.
• Zaburzeniom widzenia towarzyszą niedowład, opadnięcie kącika ust, zaburzenia mowy, równowagi albo nagły silny ból głowy.

Takie objawy mogą wskazywać między innymi na odwarstwienie siatkówki, ostry atak jaskry, zaburzenia ukrwienia oka lub udar. Nie należy tłumaczyć ich wyłącznie zmęczeniem czy stresem.

Okulistyczne przyczyny zaburzeń pola widzenia

Pole widzenia może zmienić się wtedy, gdy choroba uszkadza siatkówkę, nerw wzrokowy albo inne struktury oka. Charakter objawu nie pozwala samodzielnie ustalić rozpoznania, ale pomaga lekarzowi zaplanować badania.

• Jaskra może przez długi czas rozwijać się bez wyraźnych dolegliwości. Postępujące uszkodzenie nerwu wzrokowego prowadzi do stopniowego zawężania pola widzenia, czasem opisywanego jako widzenie tunelowe. Ostry atak jaskry przebiega natomiast z silnym bólem oka, zaczerwienieniem, nudnościami i nagłym pogorszeniem widzenia.
• Odwarstwienie siatkówki może powodować nagłe błyski, wysyp nowych mroczków oraz ubytek przypominający zasłonę. Jest to stan wymagający pilnej oceny okulistycznej.
• Zwyrodnienie plamki żółtej związane z wiekiem zwykle zaburza widzenie centralne. Pojawia się trudność w czytaniu, rozpoznawaniu twarzy lub dostrzeganiu szczegółów, a obraz może być zniekształcony.
• Zapalenie nerwu wzrokowego może powodować pogorszenie widzenia, zaburzenia rozpoznawania kolorów oraz ból nasilający się przy poruszaniu okiem. Wymaga oceny okulistycznej, a czasem także neurologicznej.
• Choroby siatkówki, w tym retinopatia cukrzycowa, mogą prowadzić do mroczków, zniekształcenia obrazu i ubytków pola widzenia. Początkowo zmiany bywają mało odczuwalne.

Wady refrakcji, takie jak krótkowzroczność, nadwzroczność i astygmatyzm, powodują przede wszystkim nieostre widzenie. Nie wyjaśniają jednak nagłej zasłony, nowych błysków ani trwałego ubytku pola widzenia. Podobnie zaćma zwykle stopniowo pogarsza ostrość i kontrast obrazu, zamiast powodować nagłe ubytki po bokach pola widzenia.

Przyczyny neurologiczne i ogólnoustrojowe

Widzenie nie zależy wyłącznie od gałki ocznej. Informacja z siatkówki biegnie przez nerw wzrokowy do mózgu, gdzie powstaje świadomy obraz. Zaburzenie na dowolnym odcinku tej drogi może zmienić sposób widzenia.

• Migrena z aurą może wywoływać przemijające mroczki, zygzaki, błyski lub fragmentaryczne zaburzenia obrazu. Nowy, nietypowy albo jednostronny objaw nie powinien być automatycznie przypisywany migrenie.
• Udar mózgu lub przemijający napad niedokrwienny może spowodować nagły ubytek pola widzenia, często razem z zaburzeniami mowy, niedowładem lub zaburzeniami równowagi.
• Stwardnienie rozsiane bywa związane z zapaleniem nerwu wzrokowego i pogorszeniem widzenia, zwłaszcza gdy pojawia się ból przy poruszaniu gałką oczną.
• Guzy mózgu i inne zmiany uciskające drogę wzrokową mogą prowadzić do stopniowych ubytków pola widzenia, bólów głowy, podwójnego widzenia lub zaburzeń neurologicznych.
• Cukrzyca może doprowadzić do retinopatii cukrzycowej, czyli uszkodzenia naczyń i siatkówki. Ryzyko rośnie przy długo utrzymującym się niewyrównanym poziomie glukozy.
• Nadciśnienie tętnicze może powodować zmiany w naczyniach siatkówki. Zaburzenia widzenia w połączeniu z bardzo wysokim ciśnieniem, bólem głowy lub objawami neurologicznymi wymagają pilnej oceny.

Przemijające zamglenie po długiej pracy przy ekranie może wynikać z suchości oka lub przeciążenia wzroku. Jeśli jednak zaburzenia nawracają, utrzymują się po odpoczynku, dotyczą jednego oka albo obejmują pole widzenia, potrzebna jest konsultacja okulistyczna.

Co może sugerować charakter objawu?

Jak wygląda diagnostyka?

Okulista może wykonać perymetrię, czyli badanie oceniające, czy w polu widzenia występują ubytki i gdzie się znajdują. W zależności od objawów potrzebne są także ocena ostrości wzroku, badanie dna oka, pomiar ciśnienia wewnątrzgałkowego oraz badanie w lampie szczelinowej.

OCT tworzy przekrojowe obrazy siatkówki i nerwu wzrokowego, dzięki czemu pomaga wykrywać zmiany niewidoczne w podstawowym badaniu. Przy podejrzeniu przyczyny neurologicznej lekarz może skierować pacjenta na dalszą diagnostykę, w tym badania obrazowe lub konsultację neurologiczną.

Trwałe albo nawracające zaburzenia pola widzenia wymagają wizyty u okulisty, nawet jeśli nie powodują bólu. Nagły ubytek, zasłona, błyski lub objawy neurologiczne są wskazaniem do natychmiastowego zgłoszenia się po pomoc, a nie do obserwowania sytuacji w domu.

Artykuł nie stanowi porady medycznej i powstał wyłącznie w celach informacyjnych. Redakcja nie ponosi odpowiedzialności za wszelkie negatywne skutki wdrożonych zaleceń. Zawsze zasięgnij opinii specjalisty medycyny w powyższym zakresie.