Na czym polega keratometria i kiedy warto ją wykonać?
Keratometria (oftalmometria) to szybkie, bezbolesne i bezdotykowe badanie, które mierzy krzywiznę rogówki – przezroczystej, wypukłej części oka odpowiadającej za załamywanie światła. Wynik pomaga ocenić astygmatyzm, dobrać soczewki kontaktowe oraz zaplanować niektóre zabiegi okulistyczne.
Czym jest keratometria?
Rogówka działa jak przednia soczewka oka. Jej kształt wpływa na to, w jaki sposób światło dociera do siatkówki, a więc także na ostrość widzenia. Keratometria sprawdza, jak bardzo rogówka jest wypukła w dwóch głównych, prostopadłych przekrojach. Wynik obejmuje między innymi promień krzywizny, moc łamiącą oraz oś ewentualnego astygmatyzmu, czyli niezborności.
Podczas pomiaru rogówka zachowuje się jak niewielkie zwierciadło wypukłe. Keratometr wyświetla na jej powierzchni punkt lub pierścienie świetlne, a następnie analizuje ich odbicie. Regularna rogówka daje przewidywalny obraz, natomiast zniekształcenia odbitych figur wskazują na różnice w jej krzywiźnie. Współczesne urządzenia wykonują obliczenia automatycznie, a wynik może być przedstawiony między innymi jako wartości K wyrażone w dioptriach oraz oś astygmatyzmu.
Jak przebiega badanie?
Keratometria nie wymaga dotykania oka, zakraplania ani znieczulenia. Pacjent powinien jedynie usiąść stabilnie i przez kilkanaście sekund patrzeć w wyznaczony punkt świetlny.
- Siadasz przed keratometrem, opierając brodę i czoło na podpórkach.
- Osoba wykonująca pomiar ustawia aparat odpowiednio do oka.
- Patrzysz w punkt lub pierścienie świetlne wyświetlane przez urządzenie.
- Aparat rejestruje odbicie od rogówki i oblicza jej krzywiznę w głównych przekrojach.
Badanie trwa zwykle kilkanaście do kilkudziesięciu sekund na oko. Jest bezbolesne i nie powoduje działań niepożądanych. W niektórych gabinetach keratometria stanowi część pomiaru wykonywanego autorefraktokeratometrem, który dodatkowo ocenia wadę refrakcji całego układu optycznego oka.
Kiedy wykonuje się keratometrię?
Zakres zastosowania badania zależy od celu wizyty i stanu rogówki. Okulista może zlecić je w szczególności w następujących sytuacjach:
- przy podejrzeniu lub ocenie astygmatyzmu, czyli nieregularnego załamywania światła przez oko,
- podczas doboru soczewek kontaktowych, zwłaszcza gdy trzeba dopasować ich krzywiznę,
- przed operacją zaćmy, aby uwzględnić krzywiznę rogówki przy obliczaniu mocy soczewki wewnątrzgałkowej,
- przed laserową korekcją wzroku oraz po zabiegu, gdy lekarz ocenia zmianę kształtu rogówki,
- przy diagnostyce i monitorowaniu niektórych nieprawidłowości rogówki, w tym stożka rogówki.
Keratometria jest szczególnie przydatna wtedy, gdy trzeba szybko uzyskać podstawowe informacje o centralnej części rogówki. W przypadku podejrzenia nieregularnego astygmatyzmu, asymetrii lub stożka rogówki lekarz może zlecić dokładniejsze badanie uzupełniające.
Keratometria a topografia rogówki – czym się różnią?
Oba badania oceniają kształt przedniej powierzchni rogówki, ale nie dostarczają takiego samego zakresu informacji. Keratometria skupia się na centralnym obszarze i dwóch głównych przekrojach. Topografia rogówki tworzy znacznie bardziej szczegółową mapę powierzchni, analizując dużą liczbę punktów. Dlatego sama keratometria może wystarczyć przy regularnym astygmatyzmie, ale nie zawsze pokazuje nieregularności położone poza centrum.
| Cecha | Keratometria | Topografia rogówki |
|---|---|---|
| Zakres pomiaru | Dwa główne przekroje centralnej części rogówki | Cała lub znacznie większa powierzchnia rogówki |
| Wynik | Podstawowe wartości krzywizny, mocy łamiącej i osi astygmatyzmu | Mapa krzywizn pokazująca rozkład regularności i nieregularności |
| Zastosowanie | Ocena regularnego astygmatyzmu, dobór soczewek i pomiary przed wybranymi zabiegami | Diagnostyka nieregularności, podejrzenia stożka rogówki i kwalifikacja do bardziej złożonych procedur |
| Stopień szczegółowości | Mniejszy, ale wystarczający do podstawowej oceny | Większy, ponieważ analizowane są liczne punkty powierzchni |
Topografia nie zastępuje więc automatycznie keratometrii, lecz odpowiada na szersze pytania diagnostyczne. O wyborze badania decyduje okulista, biorąc pod uwagę objawy, cel pomiaru i wygląd rogówki.
Jak przygotować się do keratometrii?
Do zwykłej keratometrii nie trzeba wykonywać szczególnych przygotowań. Najważniejsza jest przerwa w noszeniu soczewek kontaktowych, ponieważ mogą one czasowo zmieniać kształt rogówki i zniekształcić pomiar.
- Soczewki miękkie należy zdjąć co najmniej kilka godzin przed badaniem, zgodnie z zaleceniem gabinetu.
- Soczewki twarde wymagają dłuższej przerwy, czasem od kilkunastu godzin do kilku dni, ponieważ silniej wpływają na powierzchnię rogówki.
- Przed planowanym zabiegiem lekarz może zalecić jeszcze dłuższe odstawienie soczewek, aby wynik był wiarygodny.
- Na wizytę warto zabrać wcześniejsze wyniki badań, recepty okularowe i informacje o używanych soczewkach.
Dokładny czas odstawienia soczewek zależy od ich rodzaju, sposobu noszenia i celu badania. Najlepiej ustalić go przed wizytą z okulistą lub personelem gabinetu. Sam pomiar nie wymaga pozostawania na obserwacji ani rekonwalescencji.
Keratometria wystarcza do podstawowej oceny krzywizny rogówki, ale przy podejrzeniu nieregularności potrzebna bywa topografia. O wiarygodności wyniku w dużej mierze decyduje prawidłowa przerwa w noszeniu soczewek kontaktowych.
