Badanie gonioskopii – co wykrywa i jak przebiega?
Gonioskopia to bezbolesne badanie okulistyczne, które pozwala ocenić kąt przesączania, czyli miejsce odpływu cieczy wodnistej z oka. Wykorzystuje się ją przede wszystkim w diagnostyce jaskry i nadciśnienia ocznego, a także po urazach gałki ocznej. Dzięki znieczuleniu kroplami pacjent zwykle odczuwa jedynie lekki ucisk związany z przyłożeniem soczewki.
Czym jest gonioskopia i co wykrywa?
Kąt przesączania znajduje się na granicy rogówki i tęczówki. To przez niego ciecz wodnista opuszcza przednią część oka. Gdy odpływ jest utrudniony, może wzrosnąć ciśnienie wewnątrzgałkowe, co zwiększa ryzyko uszkodzenia nerwu wzrokowego.
Podczas gonioskopii okulista ocenia, czy kąt jest szeroki, wąski, częściowo zamknięty lub zamknięty. Badanie może ujawnić także zrosty, nieprawidłowe unaczynienie, zmiany pourazowe, nietypowy kształt obwodowej części tęczówki oraz inne przeszkody utrudniające odpływ cieczy wodnistej.
Gonioskopia nie rozpoznaje samodzielnie każdego przypadku jaskry, ale dostarcza informacji potrzebnych do ustalenia jej typu i wyboru dalszego postępowania. Jest też stosowana przy podejrzeniu nadciśnienia ocznego, po urazach oka oraz przed niektórymi zabiegami laserowymi i chirurgicznymi.
Dlaczego badanie jest ważne w jaskrze?
Najważniejsze znaczenie gonioskopii polega na rozróżnieniu jaskry otwartego i zamkniętego kąta. W obu przypadkach ciśnienie w oku może być podwyższone, ale mechanizm problemu oraz sposób leczenia są inne.
| Cecha | Jaskra otwartego kąta | Jaskra zamkniętego kąta |
|---|---|---|
| Drożność kąta | Kąt pozostaje otwarty, ale odpływ cieczy wodnistej może działać nieprawidłowo. | Kąt jest zwężony lub zamknięty przez kontakt struktur oka. |
| Ryzyko wzrostu ciśnienia | Ciśnienie może zwiększać się stopniowo. | Możliwy jest nagły wzrost ciśnienia, zwłaszcza przy całkowitym zamknięciu kąta. |
| Znaczenie dla leczenia | Lekarz dobiera postępowanie do przyczyny zaburzonego odpływu. | Wąski lub zamknięty kąt może wymagać szybkiej oceny i leczenia, na przykład irydotomii laserowej. |
Sam wąski kąt nie zawsze oznacza chorobę. Jego budowa różni się między osobami, dlatego wynik ocenia się razem z ciśnieniem wewnątrzgałkowym, wyglądem nerwu wzrokowego i innymi badaniami okulistycznymi. Gonioskopia pozwala jednak oszacować ryzyko zamknięcia kąta i lepiej zaplanować dalszą diagnostykę.
Jak przebiega gonioskopia?
Badanie wykonuje się przy lampie szczelinowej. Okulista używa gonioskopu, czyli specjalnej soczewki, która umożliwia obejrzenie struktur niewidocznych bezpośrednio podczas zwykłego badania. Jednym z używanych rozwiązań jest soczewka trójlustrowa Goldmanna.
Przebieg badania wygląda zwykle następująco:
- Do oka podawane są krople znieczulające. Należy wcześniej poinformować lekarza o alergiach na leki oraz o świeżych urazach oka.
- Pacjent opiera podbródek i czoło na podporach lampy szczelinowej, aby głowa pozostawała nieruchoma.
- Okulista delikatnie przykłada zdezynfekowaną soczewkę do powierzchni znieczulonej rogówki, czasem z użyciem żelu kontaktowego.
- Pacjent patrzy w kierunku wskazywanym przez lekarza, a okulista obserwuje szerokość kąta i jego struktury.
Gonioskopia nie powinna boleć, ponieważ rogówka jest wcześniej znieczulana. Możesz poczuć ucisk, dotyk soczewki lub krótkotrwałe uczucie obecności ciała obcego, ale nie są to zwykle silne doznania. Ważne jest spokojne oddychanie i unikanie gwałtownych ruchów głową oraz nagłego odsuwania się od aparatu.
Jak przygotować się do badania i czego spodziewać się po nim?
Gonioskopia zazwyczaj nie wymaga szczególnego przygotowania. Przed wizytą warto:
- Zmyć makijaż oczu, aby ułatwić wykonanie badania.
- Zdjąć soczewki kontaktowe przed rozpoczęciem procedury.
- Poinformować okulistę o chorobach oczu, wcześniejszych operacjach i urazach.
- Przekazać informację o alergiach na leki znieczulające oraz stosowanych kroplach.
Po badaniu może wystąpić krótkotrwałe podrażnienie oka. Typowe objawy to:
- lekkie zamglenie widzenia,
- niewielkie zaczerwienienie oka,
- łzawienie lub uczucie ciała obcego pod powieką.
Objawy te zwykle ustępują samoistnie. Skontaktuj się z lekarzem, jeśli pojawi się silny lub utrzymujący się ból, bardzo nasilone zaczerwienienie, pogorszenie widzenia albo ropna wydzielina. Świeży uraz oka i ciężka infekcja mogą być przeciwwskazaniem do wykonania badania, dlatego trzeba zgłosić je przed wizytą.
Gonioskopia jest krótkim, z reguły bezbolesnym badaniem, ale jej wynik ma duże znaczenie dla rozpoznania rodzaju jaskry. Ocena kąta przesączania pomaga ustalić ryzyko wzrostu ciśnienia w oku i dobrać dalsze leczenie.
Artykuł nie stanowi porady medycznej i powstał wyłącznie w celach informacyjnych. Redakcja nie ponosi odpowiedzialności za wszelkie negatywne skutki wdrożonych zaleceń. W razie niepokojących objawów skonsultuj się z okulistą.
