Pachymetria oka – na czym polega to badanie?
Pachymetria oka to szybkie, bezbolesne i nieinwazyjne badanie grubości rogówki, najczęściej w jej centralnej części. Wynik, określany jako CCT (Central Corneal Thickness), pomaga lekarzowi właściwie zinterpretować pomiar ciśnienia wewnątrzgałkowego, dlatego ma szczególne znaczenie w diagnostyce jaskry.
Czym jest pachymetria oka?
Badanie wykonuje się za pomocą pachymetru, czyli urządzenia mierzącego grubość rogówki. Rogówka to przezroczysta, zewnętrzna część oka, która odpowiada między innymi za załamywanie światła. Pomiar podaje się w mikrometrach, a jego wynik nie jest samodzielną diagnozą. Okulista ocenia go razem z tonometrią, stanem rogówki i pozostałymi wynikami badań.
Jako wartość orientacyjną często podaje się średnią centralną grubość rogówki wynoszącą około 545 μm. Nie jest to jednak sztywna norma dla każdej osoby. Znaczenie wyniku zależy od indywidualnej budowy oka, zastosowanej metody pomiaru oraz przyczyny wykonania badania.
Jak wykonuje się pachymetrię?
Stosuje się dwie podstawowe metody: ultradźwiękową, czyli kontaktową, oraz optyczną, czyli bezkontaktową. Obie służą do pomiaru CCT, ale wykorzystują inną technologię i inaczej przebiegają.
| Cecha | Pachymetria ultradźwiękowa | Pachymetria optyczna |
|---|---|---|
| Kontakt z okiem | Sonda delikatnie dotyka rogówki | Brak bezpośredniego kontaktu z rogówką |
| Znieczulenie | Stosuje się krople znieczulające | Zwykle nie jest potrzebne |
| Technologia | Fale ultradźwiękowe | Światło, skanowanie lub tomografia optyczna |
| Przebieg | Pacjent patrzy w jeden punkt, a lekarz wykonuje kilka szybkich pomiarów | Pacjent opiera głowę na podpórce i patrzy w wyznaczone miejsce |
| Odczucia pacjenta | Po znieczuleniu pomiar nie powinien powodować bólu | Badanie jest zazwyczaj całkowicie bezdotykowe i komfortowe |
W metodzie ultradźwiękowej krople znieczulające ograniczają dyskomfort związany z dotknięciem powierzchni oka przez sondę. Pomiar trwa krótko, a urządzenie oblicza grubość rogówki na podstawie odbicia fal ultradźwiękowych.
Metoda optyczna wykorzystuje światło i nie wymaga dotykania oka. W zależności od aparatu może dostarczyć nie tylko informacji o centralnej grubości rogówki, lecz także bardziej szczegółowego obrazu jej budowy. O wyborze techniki decyduje lekarz, biorąc pod uwagę cel badania oraz dostępne urządzenie.
Dlaczego grubość rogówki ma znaczenie?
Grubość rogówki wpływa na wynik tonometrii, czyli badania ciśnienia wewnątrzgałkowego. Standardowe urządzenia nie mierzą ciśnienia w całkowitym oderwaniu od właściwości rogówki. Przy cienkiej rogówce odczyt może być zaniżony, a przy grubej – zawyżony. Nie oznacza to, że każdy wynik należy automatycznie przeliczać według jednego wzoru. Lekarz uwzględnia także metodę tonometrii, stan oka i cały obraz kliniczny.
To szczególnie istotne przy podejrzeniu lub rozpoznaniu jaskry. Sam pomiar ciśnienia nie wystarcza do postawienia rozpoznania, ale jego prawidłowa interpretacja pomaga ocenić ryzyko choroby, zaplanować obserwację i dobrać dalsze postępowanie. Cienka rogówka może mieć znaczenie także w ocenie ryzyka rozwoju lub progresji jaskry.
Pachymetria jest przydatna zwłaszcza w następujących sytuacjach:
- Podejrzenie jaskry lub nadciśnienia ocznego.
- Ocena pacjenta przed laserową korekcją wzroku.
- Podejrzenie stożka rogówki lub innej choroby rogówki.
- Kontrola rogówki po zabiegu okulistycznym albo w przebiegu jej obrzęku.
Na grubość rogówki mogą wpływać między innymi indywidualna budowa oka, choroby rogówki, przebyte zabiegi i urazy, a także przejściowe zmiany związane z noszeniem soczewek kontaktowych. Dlatego pojedynczego wyniku nie należy oceniać bez kontekstu.
Jak przygotować się do badania?
Pachymetria nie wymaga bycia na czczo ani odstawiania leków. Przed wizytą trzeba zdjąć soczewki kontaktowe, ponieważ mogą nieznacznie zmieniać kształt lub uwodnienie rogówki. Lekarz może zalecić, aby nie zakładać ich przez kilka lub kilkanaście godzin przed pomiarem, zależnie od rodzaju soczewek i celu badania.
Warto zabrać wcześniejsze wyniki badań okulistycznych oraz poinformować specjalistę o przebytych zabiegach, chorobach rogówki i stosowanych kroplach. Sam pomiar trwa zwykle krótko, a jego wynik jest dostępny bezpośrednio po badaniu.
Pachymetria nie rozpoznaje jaskry ani choroby rogówki samodzielnie. Dostarcza parametru, który pomaga okuliście ocenić wiarygodność ciśnienia wewnątrzgałkowego i stan rogówki. Wynik zawsze powinien zostać zinterpretowany przez specjalistę.
Artykuł nie stanowi porady medycznej i powstał wyłącznie w celach informacyjnych. W razie pytań dotyczących wyniku badania lub zdrowia oczu skonsultuj się z lekarzem okulistą.
