Jakie konserwanty w kosmetykach szkodzą oczom?
W legalnie sprzedawanych w Unii Europejskiej kosmetykach nie ma konserwantów uznanych za „szkodliwe” dla oczu przy prawidłowym stosowaniu. Niektóre składniki mogą jednak u osób wrażliwych wywołać pieczenie, podrażnienie albo reakcję alergiczną. Częściej problem wynika z zanieczyszczenia tuszu lub eyelinera, niewłaściwej aplikacji oraz używania produktu po terminie PAO niż z samej obecności konserwantu.
Dlaczego okolica oczu potrzebuje konserwantów?
Konserwant to substancja, która ogranicza rozwój bakterii, drożdży i pleśni w kosmetyku. Tusze do rzęs, eyelinery i kremowe produkty do makijażu często zawierają wodę oraz składniki, które mogą stanowić pożywkę dla mikroorganizmów. Każde użycie aplikatora przenosi do opakowania niewielkie ilości drobnoustrojów ze skóry, rzęs i powietrza.
Bez ochrony mikrobiologicznej produkt mógłby szybko się zanieczyścić. Wśród potencjalnych patogenów znajduje się między innymi gronkowiec złocisty. Zakażony kosmetyk może prowadzić do podrażnienia, infekcji oka lub zapalenia spojówek. Z tego powodu rezygnacja z konserwantów nie zawsze zwiększa bezpieczeństwo. W przypadku produktu używanego wielokrotnie może je wyraźnie zmniejszyć.
Niektóre kosmetyki mogą obyć się bez klasycznych konserwantów, na przykład produkty bezwodne, wyroby jednorazowe, preparaty o wysokiej zawartości alkoholu albo kosmetyki w szczelnych opakowaniach. Nie oznacza to jednak, że każdy produkt określany jako „naturalny” lub „bez konserwantów” jest wolny od ryzyka mikrobiologicznego.
Jakie konserwanty stosuje się w kosmetykach do oczu?
Konserwanty używane w kosmetykach na terenie Unii Europejskiej muszą spełniać wymagania Rozporządzenia 1223/2009. Dozwolone substancje i warunki ich stosowania określa załącznik V. Bezpieczeństwo składników ocenia między innymi Komitet Naukowy ds. Bezpieczeństwa Konsumentów, czyli SCCS. Gotowy produkt podlega także ocenie bezpieczeństwa wykonanej przez wykwalifikowanego Safety Assessora.
Poniższe zestawienie pokazuje, dlaczego nie należy tworzyć prostych „czarnych list”. Potencjał drażniący zależy od stężenia, całej receptury, rodzaju produktu i indywidualnej reakcji użytkownika:
| Rodzaj składnika | Główna rola | Potencjał drażniący dla wrażliwych oczu |
|---|---|---|
| Konserwanty dopuszczone w załączniku V | Ograniczają rozwój bakterii i grzybów w produkcie | Możliwy dyskomfort lub uczulenie u części osób, ale nie oznacza to ogólnej toksyczności |
| Układy konserwujące stosowane w tuszach i eyelinerach | Chronią formułę używaną wielokrotnie przed skażeniem | Reakcja zależy od receptury, stężenia i osobniczej wrażliwości |
| Konserwanty w produktach spłukiwanych | Zapewniają trwałość kosmetyku podczas przechowywania i użycia | Kontakt ze skórą jest krótszy, a niektóre składniki o potencjale uczulającym są ograniczone do takich zastosowań |
Podrażnienie po użyciu kosmetyku nie dowodzi więc, że konkretny konserwant jest „szkodliwy dla oczu”. Przyczyną może być alergia na dowolny składnik, barwnik, zapach, rozpuszczalnik, zbyt bliska aplikacja produktu albo jego zanieczyszczenie. Osoby z potwierdzoną alergią powinny sprawdzać pełny skład INCI, ponieważ każdy składnik musi być wymieniony na etykiecie.
Jak ograniczyć ryzyko podrażnienia i infekcji?
Największe znaczenie ma higiena używania kosmetyku oraz przestrzeganie symbolu PAO. Oznaczenie otwartego słoiczka informuje, jak długo produkt można stosować po pierwszym otwarciu. Po tym czasie skuteczność ochrony mikrobiologicznej może być niewystarczająca, nawet jeśli kosmetyk wygląda i pachnie normalnie.
Przy kosmetykach do oczu stosuj następujące zasady:
- Myj ręce przed aplikacją i nie dotykaj końcówki produktu brudnymi palcami.
- Przestrzegaj terminu PAO, a tusz do rzęs lub eyeliner wyrzuć po jego upływie.
- Nie pożyczaj innym osobom tuszu, kredek, eyelinera ani innych produktów używanych bezpośrednio przy oku.
- Przechowuj kosmetyki z dala od wysokiej temperatury, silnego słońca i wilgotnej łazienki.
- Nie dolewaj wody, oleju ani innych substancji do wysychającego tuszu.
- Nie używaj produktu, który zmienił zapach, konsystencję lub sposób rozprowadzania.
Wrażliwe oczy mogą lepiej tolerować prostsze, bezzapachowe formuły, ale określenia „naturalny”, „hipoalergiczny” czy „bez konserwantów” nie gwarantują braku reakcji. Kosmetyki bezwodne mogą mieć mniejsze wymagania dotyczące konserwacji, lecz także powinny być używane zgodnie z instrukcją producenta i chronione przed zanieczyszczeniem.
Co zrobić, gdy kosmetyk powoduje pieczenie?
Po wystąpieniu pieczenia, łzawienia lub zaczerwienienia przerwij stosowanie produktu. Nie próbuj samodzielnie ustalać, który konserwant był przyczyną reakcji, ponieważ podobne objawy mogą wywoływać różne składniki albo infekcja. Jeśli objawy nie ustępują, nasilają się, pojawia się ból, obrzęk lub ropna wydzielina, potrzebna jest konsultacja okulistyczna.
Najbezpieczniejsza zasada brzmi: nie szukaj „zakazanego konserwantu”, lecz oceń sposób używania kosmetyku, jego termin PAO i własną reakcję na produkt.
Konserwanty chronią kosmetyki do oczu przed rozwojem mikroorganizmów, a tym samym ograniczają ryzyko zakażenia. W praktyce większe znaczenie dla bezpieczeństwa ma higiena aplikacji, nieużywanie przeterminowanych produktów i szybkie odstawienie kosmetyku, który wywołuje dolegliwości.
Artykuł nie stanowi porady medycznej i powstał wyłącznie w celach informacyjnych. Redakcja nie ponosi odpowiedzialności za wszelkie negatywne skutki wdrożonych zaleceń. Zawsze zasięgnij opinii specjalisty medycyny w powyższym zakresie.
