Czy odwarstwienie siatkówki boli? Objawy, które musisz znać

Nie, odwarstwienie siatkówki zazwyczaj nie boli. To właśnie może być pułapka psychologiczna – brak bólu nie oznacza braku zagrożenia dla wzroku. Nagłe błyski, męty lub cień w polu widzenia wymagają pilnej konsultacji okulistycznej.

Czy odwarstwienie siatkówki boli?

Odwarstwienie siatkówki najczęściej przebiega bezboleśnie, ponieważ siatkówka nie ma receptorów bólowych takich jak skóra czy rogówka. Proces może więc postępować bez wyraźnych dolegliwości, mimo że siatkówka oddziela się od leżącej pod nią naczyniówki i traci prawidłowe warunki do pracy.

Nie czekaj na pojawienie się bólu. W tym przypadku najważniejszym sygnałem są nagłe zmiany widzenia. Podejrzenie odwarstwienia jest stanem nagłym i wymaga badania okulistycznego możliwie szybko, najlepiej tego samego dnia.

Jak rozpoznać odwarstwienie siatkówki?

Objawy ostrzegawcze dotyczą przede wszystkim obrazu widzianego jednym okiem. Szczególną uwagę zwróć na:

• Błyski światła, czyli fotopsje – jasne, migające punkty lub flesze, często widoczne w bocznym polu widzenia, po zmierzchu albo w ciemnym pomieszczeniu.
• Nagłe męty – czarne muszki, kropki, nitki, pajęczynki lub wrażenie „czarnego deszczu”, zwłaszcza gdy pojawia się ich wyraźnie więcej niż wcześniej.
• Zasłonę, kurtynę albo cień – ciemny obszar ograniczający część pola widzenia i mogący stopniowo się powiększać.
• Nagłe pogorszenie lub zniekształcenie obrazu – spadek ostrości widzenia, falowanie prostych linii albo zmianę kształtu oglądanych przedmiotów.

Wystąpienie któregokolwiek z tych objawów nie oznacza automatycznie odwarstwienia, ale wymaga pilnej oceny przez okulistę. Nie próbuj przeczekać problemu ani czekać, aż pojawi się ból. Jeśli widzenie nagle się pogorszyło albo pojawiła się „zasłona”, nie prowadź samochodu. Zgłoś się do okulisty dyżurnego lub szpitalnego oddziału okulistycznego.

Dlaczego czas ma znaczenie?

Siatkówka zawiera fotoreceptory, które odbierają światło i przekazują informacje do mózgu. Gdy oddziela się od naczyniówki, czyli warstwy dostarczającej jej tlen i składniki odżywcze, fotoreceptory zaczynają pracować w niekorzystnych warunkach. Można porównać to do odcięcia dopływu tlenu do delikatnej tkanki.

Im dłużej trwa odwarstwienie, tym większe ryzyko trwałego uszkodzenia komórek odpowiedzialnych za widzenie. Szczególne znaczenie ma zajęcie plamki, czyli centralnej części siatkówki. W materiałach okulistycznych wskazuje się, że po około 72 godzinach mogą rozwijać się nieodwracalne zmiany w fotoreceptorach, ale nie jest to bezpieczny termin oczekiwania. Każde podejrzenie wymaga pilnej diagnostyki, ponieważ rokowanie zależy od rodzaju, rozległości i czasu trwania odwarstwienia.

Podstawą rozpoznania jest badanie dna oka po rozszerzeniu źrenic. Gdy widoczność wnętrza oka jest ograniczona, okulista może zlecić między innymi USG gałki ocznej. Szybkie badanie pozwala ustalić, czy potrzebne jest leczenie zabiegowe lub operacyjne.

Kto jest bardziej narażony?

Na objawy powinny szczególnie uważać osoby należące do grup podwyższonego ryzyka:

• z wysoką krótkowzrocznością, zwłaszcza w okolicach powyżej -6 dioptrii,
• po urazie oka lub głowy,
• po operacji oka, w tym po operacji zaćmy,
• z cukrzycą lub zaawansowaną retinopatią cukrzycową,
• z przebytym odwarstwieniem siatkówki w drugim oku,
• w starszym wieku, gdy zmiany w ciele szklistym mogą pociągać siatkówkę.

Brak bólu nie jest powodem do spokoju. Jeśli nagle widzisz błyski, dużą liczbę nowych mętów, cień albo zasłonę, potraktuj to jako sygnał alarmowy i skontaktuj się z okulistą bez zwłoki.

Artykuł nie stanowi porady medycznej i powstał wyłącznie w celach informacyjnych. W przypadku nagłych zaburzeń widzenia należy pilnie skontaktować się z okulistą lub oddziałem ratunkowym.