Pomidory na wzrok – jak likopen wpływa na zdrowie oczu?
Tak, pomidory mogą wspierać zdrowie oczu. Zawarty w nich likopen, razem z luteiną i beta-karotenem, pomaga ograniczać skutki stresu oksydacyjnego. Najlepiej przyswajalny likopen znajduje się zwykle w przetworach pomidorowych poddanych obróbce cieplnej i połączonych z niewielką ilością tłuszczu.
Jak składniki pomidorów chronią wzrok?
Siatkówka i soczewka oka są narażone na działanie wolnych rodników, czyli reaktywnych cząsteczek mogących uszkadzać komórki. Ten proces określa się jako stres oksydacyjny. Przeciwutleniacze z diety pomagają ograniczać takie uszkodzenia, choć nie działają jak lek ani nie odwracają już powstałych zmian.
Likopen jest karotenoidem odpowiadającym za czerwony kolor pomidorów. Jego działanie antyoksydacyjne może wspierać ochronę tkanek oka. Pomidor dostarcza też innych związków, które uzupełniają jego działanie:
- Likopen pomaga neutralizować wolne rodniki i ograniczać skutki stresu oksydacyjnego.
- Luteina gromadzi się w tkankach oka i uczestniczy w ochronie przed szkodliwym działaniem światła.
- Beta-karoten jest prekursorem witaminy A, potrzebnej między innymi do prawidłowego widzenia.
Nie chodzi więc o pojedynczy składnik, lecz o współdziałanie kilku karotenoidów. Taka kombinacja może mieć znaczenie w profilaktyce chorób związanych z uszkodzeniami oksydacyjnymi, w tym zaćmy i zwyrodnienia plamki żółtej, czyli AMD. Nie oznacza to jednak, że samo jedzenie pomidorów zapobiega tym chorobom u każdej osoby.
Jak przygotować pomidory, aby likopen był lepiej przyswajalny?
Likopen jest rozpuszczalny w tłuszczach. Oznacza to, że jego wchłanianie z przewodu pokarmowego jest skuteczniejsze, gdy pomidory są częścią posiłku zawierającego tłuszcz, na przykład oliwę z oliwek. Obróbka cieplna z kolei rozluźnia struktury komórek roślinnych i ułatwia uwolnienie tego związku.
| Forma pomidora | Biodostępność likopenu | Wskazówka przygotowania |
|---|---|---|
| Surowy pomidor | Zwykle niższa niż w przetworach | Jedz go jako część posiłku z tłuszczem, na przykład z oliwą. |
| Sos pomidorowy lub zupa krem | Wyższa po ugotowaniu | Podgrzej pomidory i dodaj niewielką ilość oliwy lub innego tłuszczu. |
| Koncentrat pomidorowy | Wysoka zawartość likopenu w przeliczeniu na masę produktu | Dodaj go do sosu, zupy albo duszonych warzyw z tłuszczem. |
Surowe pomidory nadal mają wartość odżywczą, między innymi dostarczają witaminy C. Jeśli jednak celem jest zwiększenie ilości przyswajalnego likopenu, lepszym wyborem będą przetwory podgrzane i połączone z tłuszczem. W codziennej diecie możesz zastosować kilka prostych zasad:
- Dodawaj oliwę z oliwek do sosów, zup i duszonych pomidorów.
- Wybieraj sosy pomidorowe lub koncentrat, gdy zależy Ci przede wszystkim na likopenie.
- Łącz pomidory z innymi warzywami, aby dostarczać różne przeciwutleniacze, a nie tylko jeden karotenoid.
- Jeśli przetwory pomidorowe nasilają refluks lub niestrawność, wybierz mniejsze porcje albo surowe pomidory, o ile są dobrze tolerowane.
Czy same pomidory wystarczą dla zdrowia oczu?
Nie. Pomidory mogą być wartościowym elementem diety, ale nie zastępują różnorodnego jadłospisu, ochrony oczu przed nadmiernym promieniowaniem UV ani badań okulistycznych. Pogorszenie ostrości widzenia, mroczki, błyski, zniekształcenie obrazu lub nagła utrata widzenia wymagają konsultacji z okulistą, a nie prób leczenia dietą.
Najprostszy wniosek jest taki: jedz pomidory w różnych formach, a gdy zależy Ci na likopenie, wybieraj wersje gotowane z dodatkiem tłuszczu. To wsparcie profilaktyki, nie metoda leczenia zaćmy, AMD ani innych chorób wzroku.
Artykuł nie stanowi porady medycznej i powstał wyłącznie w celach informacyjnych. Redakcja nie ponosi odpowiedzialności za wszelkie negatywne skutki wdrożonych zaleceń. Zawsze zasięgnij opinii specjalisty medycyny w powyższym zakresie.
