Czy podwójne widzenie jest niebezpieczne? Przyczyny i objawy
Tak, podwójne widzenie może być niebezpieczne, szczególnie gdy pojawiło się nagle. Jest objawem, a nie chorobą. U dorosłej osoby każde nowe dwojenie obrazu wymaga pilnej oceny lekarskiej, ponieważ czasem wynika z problemu okulistycznego, ale może też towarzyszyć udarowi, tętniakowi lub chorobie układu nerwowego.
Co zrobić najpierw?
Najważniejsze jest ustalenie, czy dwojenie występuje w jednym oku, czy dopiero przy patrzeniu obojgiem oczu. Możesz wykonać prosty test zasłaniania, ale nie zastępuje on badania lekarskiego.
Usiądź bezpiecznie i wybierz nieruchomy, kontrastowy punkt, na przykład ramę obrazu. Następnie:
- Zasłoń lewe oko i patrz wyłącznie prawym.
- Sprawdź, czy obraz nadal jest podwójny.
- Odsłoń lewe oko, zasłoń prawe i ponownie oceń widzenie.
- Na końcu otwórz oba oczy i porównaj obraz z wcześniejszymi obserwacjami.
| Typ dwojenia | Charakterystyka | Pilność wizyty |
|---|---|---|
| Jednooczne | Obraz pozostaje podwójny, gdy patrzysz tylko jednym, otwartym okiem. Częściej przyczyną jest problem z rogówką, soczewką lub wadą refrakcji. | Wymaga konsultacji okulistycznej, zwłaszcza gdy objaw jest nowy, utrzymuje się lub narasta. |
| Obuoczne | Dwojenie znika po zasłonięciu któregokolwiek oka. Może wynikać z zaburzenia ustawienia oczu, pracy mięśni lub sterujących nimi nerwów. | Nowe lub nagłe objawy wymagają pilnej oceny lekarskiej, często okulistycznej i neurologicznej. |
Jeżeli dwojenie ustępuje po zasłonięciu jednego oka, nie oznacza to, że problem jest błahy. Taki wynik wskazuje na diplopię obuoczną, która może być związana między innymi z porażeniem nerwu, zezem, miastenią lub zaburzeniem w obrębie mózgu.
Kiedy wezwać pomoc?
Dzwoń pod numer alarmowy lub jedź na SOR, jeśli podwójnemu widzeniu towarzyszy choć jeden z poniższych objawów:
- nagły, bardzo silny ból głowy, szczególnie określany jako najsilniejszy w życiu;
- opadanie kącika ust, asymetria twarzy albo trudności z mówieniem lub rozumieniem mowy;
- niedowład, drętwienie lub wyraźne osłabienie ręki, nogi albo jednej strony ciała;
- zaburzenia świadomości, omdlenie, gwałtowne zawroty głowy lub problemy z utrzymaniem równowagi;
- nagłe opadnięcie powieki, nierówność źrenic albo źrenica, która nie reaguje prawidłowo na światło;
- dwojenie, które pojawiło się po urazie głowy, szyi, twarzy lub oczodołu.
Takie połączenie objawów może wskazywać między innymi na udar, krwawienie wewnątrzczaszkowe, ucisk nerwu lub poważny uraz. Nie prowadź samodzielnie samochodu. Jeśli objawy występują teraz, nie czekaj na ich samoistne ustąpienie.
Skąd bierze się podwójne widzenie?
Diplopia powstaje wtedy, gdy mózg nie otrzymuje jednego prawidłowo złożonego obrazu. Przy dwojeniu jednoocznym problem zwykle leży w układzie optycznym oka. Przy dwojeniu obuocznym oczy nie są prawidłowo ustawione względem siebie albo mięśnie i nerwy nie zapewniają ich zgodnej pracy.
Do możliwych przyczyn okulistycznych należą:
- astygmatyzm i inne wady refrakcji, które rozpraszają światło;
- zaćma, czyli zmętnienie soczewki;
- nieregularność, blizna lub uszkodzenie rogówki;
- stożek rogówki, suchość oka albo podwichnięcie soczewki;
- zez i zaburzenia konwergencji, czyli współpracy oczu podczas patrzenia z bliska.
Przyczyny obuocznego dwojenia mogą dotyczyć mięśni gałek ocznych, nerwów czaszkowych lub mózgu. Wśród nich znajdują się:
- udar mózgu, przemijający atak niedokrwienny lub tętniak;
- porażenie nerwów kontrolujących ruchy oczu, w tym nerwu okoruchowego;
- miastenia gravis, w której dwojenie i opadanie powiek często nasilają się po wysiłku;
- stwardnienie rozsiane i inne choroby układu nerwowego;
- cukrzyca, choroby tarczycy z zajęciem mięśni oka oraz urazy głowy.
Chwilowe rozmazanie lub dwojenie może pojawić się po alkoholu, przy dużym zmęczeniu albo po długiej pracy wzrokowej. Nie należy jednak zakładać, że każde nowe dwojenie jest tylko skutkiem przemęczenia. Jeśli objaw pojawia się samoistnie, powtarza się lub trwa dłużej niż chwilę, wymaga konsultacji.
Co robić dalej?
Przy aktywnej diplopii nie prowadź samochodu, nie obsługuj maszyn i nie pracuj na wysokości. Umów pilną konsultację okulistyczną, a przy dwojeniu obuocznym lub objawach neurologicznych skorzystaj z pomocy neurologicznej albo SOR.
Lekarz może ocenić ostrość wzroku, ruchomość oczu i struktury gałki ocznej, między innymi przy użyciu lampy szczelinowej. W wybranych przypadkach potrzebne są badania obrazowe, takie jak TK lub MRI, ale o ich wykonaniu decyduje lekarz po badaniu. Leczenie zależy od przyczyny i może obejmować korekcję wady wzroku, okulary pryzmatyczne lub terapię choroby podstawowej.
Test zasłaniania pomaga określić rodzaj dwojenia, ale nie pozwala samodzielnie wykluczyć stanu nagłego.
Artykuł nie stanowi porady medycznej i powstał wyłącznie w celach informacyjnych. Redakcja nie ponosi odpowiedzialności za wszelkie negatywne skutki wdrożonych zaleceń. W razie nagłego podwójnego widzenia lub objawów alarmowych skontaktuj się z pogotowiem ratunkowym albo lekarzem.
