Jak często badać dno oka przy nadciśnieniu?

Przy nadciśnieniu tętniczym standardem jest badanie dna oka co najmniej raz w roku. Dokładny termin kolejnej kontroli ustala jednak lekarz prowadzący – kardiolog, internista lub okulista – na podstawie wartości ciśnienia, czasu trwania choroby oraz obecności powikłań i chorób współistniejących, zwłaszcza cukrzycy.

Dlaczego przy nadciśnieniu bada się dno oka?

Naczynia krwionośne siatkówki można obejrzeć bezpośrednio, bez wykonywania inwazyjnego zabiegu. Z tego powodu dno oka jest cennym źródłem informacji o stanie mikrokrążenia. Zmiany widoczne w oku mogą wskazywać, że podwyższone ciśnienie obciąża także naczynia mózgu, serca i nerek.

Długotrwałe nadciśnienie może uszkadzać ściany naczyń siatkówki, powodować ich zwężenie, kruchość, wybroczyny lub obrzęk. Taki obraz określa się jako retinopatię nadciśnieniową. We wczesnym stadium często nie daje ona żadnych odczuwalnych objawów, dlatego prawidłowa ostrość wzroku nie oznacza, że można zrezygnować z kontroli.

Badanie wykonuje okulista, korzystając między innymi z oftalmoskopu lub specjalistycznej kamery. Zwykle jest bezbolesne. Jeśli konieczne jest rozszerzenie źrenic, przez kilka godzin może występować nieostre widzenie z bliska i nadwrażliwość na światło. W takim przypadku nie należy prowadzić samochodu bezpośrednio po wizycie.

Jak często wykonywać badanie dna oka?

Poniższe zestawienie pokazuje ogólną zasadę. Nie zastępuje ono indywidualnego planu kontroli ustalonego przez lekarza:

Częstsze wizyty nie oznaczają, że stan pacjenta na pewno się pogarsza. Mogą służyć ocenie, czy leczenie nadciśnienia zatrzymało rozwój zmian i czy nie pojawiły się nowe nieprawidłowości.

Co wpływa na częstotliwość kontroli?

Lekarz może zalecić wcześniejsze lub częstsze badanie, gdy występują czynniki zwiększające ryzyko uszkodzenia naczyń. Najczęściej bierze pod uwagę:

• Czas trwania nadciśnienia – wieloletnia choroba zwiększa ryzyko zmian w siatkówce.
• Wartości ciśnienia i skuteczność leczenia – niestabilne lub wysokie pomiary wymagają dokładniejszej kontroli.
• Cukrzycę – połączenie obu chorób może przyspieszać uszkodzenia naczyń oka.
• Palenie tytoniu – dodatkowo obciąża śródbłonek i układ krążenia.
• Wiek pacjenta – wraz z wiekiem częściej współistnieją zmiany naczyniowe i choroby oczu.
• Przebyte powikłania naczyniowe – na przykład udar, choroba nerek, miażdżyca lub wcześniejsze zmiany w siatkówce.

Na podstawie wyniku okulista może zalecić samą obserwację, zmianę terminu kolejnej kontroli albo konsultację z kardiologiem lub internistą. Szczególnej ostrożności wymaga także jaskra, ponieważ krople rozszerzające źrenice nie zawsze mogą być stosowane bez dodatkowej oceny.

Kiedy nie czekać na planową wizytę?

Nagłe zaburzenia widzenia wymagają pilnego kontaktu z lekarzem, niezależnie od tego, kiedy miało odbyć się rutynowe badanie. Alarmujące są:

• nagła utrata wzroku lub wyraźne pogorszenie widzenia, zwłaszcza w jednym oku,
• błyski światła, liczne nowe mroczki albo ubytek w polu widzenia,
• podwójne widzenie, splątanie lub inne nagłe objawy neurologiczne,
• silny ból głowy i zaburzenia widzenia przy bardzo wysokim ciśnieniu.

Ciśnienie tętnicze równe lub wyższe niż 180/120 mmHg, szczególnie połączone z zaburzeniami widzenia, silnym bólem głowy, osłabieniem albo splątaniem, może oznaczać przełom nadciśnieniowy. W takiej sytuacji nie należy czekać na wizytę okulistyczną. Trzeba niezwłocznie wezwać pomoc pod numerem 112 lub zgłosić się na Szpitalny Oddział Ratunkowy.

Najprostsza zasada jest taka: przy stabilnym nadciśnieniu zaplanuj kontrolę dna oka przynajmniej raz w roku, a termin zawsze potwierdź z lekarzem. Cukrzyca, nieprawidłowy wynik lub objawy alarmowe mogą wymagać szybszej kontroli.

Artykuł nie stanowi porady medycznej i powstał wyłącznie w celach informacyjnych. Redakcja nie ponosi odpowiedzialności za wszelkie negatywne skutki wdrożonych zaleceń. Zawsze zasięgnij opinii specjalisty medycyny w powyższym zakresie.