Luteina czy zeaksantyna – co wybrać dla zdrowia oczu?
Nie musisz wybierać między luteiną a zeaksantyną. Dla zdrowia oczu najlepiej traktować je jako uzupełniający się duet, który gromadzi się w plamce żółtej i pomaga filtrować część światła oraz neutralizować wolne rodniki. W suplementach najczęściej analizuje się połączenie 10 mg luteiny i 2 mg zeaksantyny, czyli proporcję 5:1.
Jak luteina i zeaksantyna chronią oczy?
Luteina i zeaksantyna są karotenoidami, czyli barwnikami obecnymi między innymi w warzywach. Organizm człowieka nie wytwarza ich samodzielnie, dlatego trzeba dostarczać je z dietą, a w wybranych sytuacjach także z suplementem.
Oba związki odkładają się w siatkówce, zwłaszcza w obrębie plamki żółtej odpowiedzialnej za centralne, ostre widzenie. Tworzą tam barwnik plamkowy, który pochłania część wysokoenergetycznego światła, w tym światła niebieskiego. Ich działanie antyoksydacyjne pomaga także ograniczać skutki stresu oksydacyjnego w komórkach siatkówki.
| Cecha | Luteina | Zeaksantyna |
|---|---|---|
| Lokalizacja w plamce | Występuje w większej ilości w obwodowych częściach obszaru plamkowego | Najwyższe stężenie osiąga w centrum plamki, czyli w dołeczku |
| Główna funkcja | Filtruje część światła i działa jako antyoksydant | Wspiera ochronę centralnej części siatkówki przed światłem i wolnymi rodnikami |
| Źródła | Jarmuż, szpinak, brokuły, żółtko jaja | Kukurydza, papryka, żółtko jaja, zielone warzywa |
Różne rozmieszczenie tych karotenoidów wyjaśnia, dlaczego nie warto traktować ich jako konkurencyjnych składników. Luteina i zeaksantyna wspierają różne obszary tego samego układu ochronnego.
Jak wybrać suplement z luteiną i zeaksantyną?
Najlepiej nie kierować się samą obecnością luteiny na etykiecie. Znaczenie ma także zawartość zeaksantyny, proporcja obu składników oraz powód, dla którego preparat ma być stosowany. Badanie AREDS2 analizowało między innymi połączenie 10 mg luteiny i 2 mg zeaksantyny, odpowiadające proporcji 5:1. Wyników tego badania nie należy jednak traktować jako uniwersalnego zalecenia dla każdej osoby.
Przy wyborze preparatu zwróć uwagę na następujące kwestie:
- Sprawdź obecność obu karotenoidów – preparat zawierający wyłącznie luteinę nie odtwarza połączenia analizowanego w badaniach AREDS2.
- Porównaj proporcję 5:1 – przykładem jest 10 mg luteiny i 2 mg zeaksantyny w porcji dziennej.
- Zweryfikuj dawkę i sposób stosowania – nie zwiększaj jej samodzielnie, ponieważ większa ilość nie musi oznaczać większego stężenia tych związków w siatkówce.
- Skonsultuj suplementację z okulistą – szczególnie gdy masz AMD, inną chorobę siatkówki, cukrzycę albo przyjmujesz kilka leków.
Suplement jest uzupełnieniem diety, a nie jej zamiennikiem. W przypadku rozpoznanego zwyrodnienia plamki żółtej związanego z wiekiem lekarz może ocenić, czy schemat AREDS2 jest właściwy w konkretnej sytuacji. Nie należy samodzielnie zastępować nim leczenia okulistycznego.
W jakich produktach występują luteina i zeaksantyna?
Podstawą podaży tych związków powinna być różnorodna dieta. Ich źródła obejmują:
- jarmuż i szpinak
- brokuły oraz inne zielone warzywa liściaste
- kukurydzę i czerwoną paprykę
- żółtka jaj
- wybrane owoce, między innymi kiwi i winogrona
Luteina i zeaksantyna rozpuszczają się w tłuszczach, dlatego posiłek zawierający warzywa warto połączyć na przykład z oliwą, olejem lub niewielką ilością masła. Taki sposób komponowania posiłku może poprawiać wchłanianie karotenoidów. Palenie tytoniu, wiek i niektóre choroby mogą wiązać się z niższym poziomem barwników plamkowych, ale nie oznacza to, że każda osoba z grupy ryzyka powinna automatycznie rozpocząć suplementację.
Uwaga na dwa różne znaczenia słowa „luteina”
Luteina na oczy to karotenoid, a luteina stosowana w ginekologii jest nazwą leku zawierającego progesteron. Nie są to te same substancje i nie mają tego samego działania.
Karotenoid występuje w żywności oraz suplementach wspierających dietę. Progesteron jest hormonem stosowanym w określonych sytuacjach ginekologicznych, między innymi w terapii zaleconej przez lekarza. Nie wolno zamieniać tych produktów ani interpretować informacji o dawkowaniu jednego z nich jako wskazówki dotyczącej drugiego.
Jeżeli chorujesz na oczy, jesteś w ciąży, leczysz zaburzenia hormonalne albo przyjmujesz leki, wybór suplementu omów z lekarzem lub farmaceutą.
Najprostsza odpowiedź brzmi więc: nie luteina albo zeaksantyna, lecz luteina razem z zeaksantyną, zwykle w formule o proporcji 5:1, przy uwzględnieniu diety i indywidualnej sytuacji zdrowotnej.
Artykuł nie stanowi porady medycznej i powstał wyłącznie w celach informacyjnych. Redakcja nie ponosi odpowiedzialności za wszelkie negatywne skutki wdrożonych zaleceń. Zawsze zasięgnij opinii specjalisty medycyny w powyższym zakresie.
