Badanie pola widzenia – na czym polega i jak się przygotować?

Badanie pola widzenia, czyli perymetria, to nieinwazyjny i bezbolesny test okulistyczny. Sprawdza, jak szeroką przestrzeń widzisz bez poruszania oczami, gdy patrzysz w jeden punkt. Podczas badania naciskasz przycisk po zauważeniu błysków światła pojawiających się w różnych miejscach.

Na czym polega badanie pola widzenia?

Pole widzenia obejmuje obszar dostrzegany bez zmiany kierunku spojrzenia. Oprócz widzenia centralnego, czyli przestrzeni znajdującej się dokładnie przed oczami, obejmuje też widzenie obwodowe. Jego ocena pomaga wykrywać ubytki związane między innymi z jaskrą, chorobami nerwu wzrokowego, siatkówki oraz niektórymi zaburzeniami neurologicznymi.

Najczęściej wykonuje się perymetrię komputerową przy użyciu urządzenia nazywanego perymetrem. Pacjent obserwuje centralny punkt, a aparat pokazuje krótkie bodźce świetlne o różnej jasności i w różnych miejscach. Reakcje są zapisywane przez komputer, który tworzy mapę pola widzenia.

Podczas testu trzeba patrzeć w wyznaczony punkt i nie poruszać gałką oczną ani głową. Naciśnięcie przycisku powinno nastąpić wtedy, gdy zauważysz błysk. Nie należy klikać na zapas, ale też nie trzeba czekać, aż światło stanie się bardzo wyraźne. Badanie wykonuje się osobno dla każdego oka, ponieważ zmiany mogą dotyczyć tylko jednego z nich.

Jak wygląda badanie krok po kroku?

Przebieg perymetrii jest prosty, choć wymaga skupienia przez kilka lub kilkanaście minut:

1. Siadasz przed perymetrem i opierasz brodę oraz czoło na podpórkach.
2. Jedno oko zostaje zasłonięte, a drugie kierujesz na centralny punkt urządzenia.
3. Na ekranie pojawiają się pojedyncze błyski w różnych miejscach i o różnym natężeniu.
4. Za każdym razem, gdy dostrzeżesz światło, naciskasz przycisk trzymany w dłoni.
5. Po zakończeniu pomiaru jednego oka personel przygotowuje aparat do badania drugiego.

Test trwa zwykle około 10–15 minut na jedno oko, ale czas zależy od zastosowanego protokołu, rodzaju aparatu i możliwości koncentracji pacjenta. Badanie nie wymaga kontaktu urządzenia z powierzchnią oka i nie powoduje bólu. Może jednak męczyć, zwłaszcza gdy trzeba długo utrzymywać uwagę.

Jak przygotować się do badania pola widzenia?

Specjalne przygotowanie zazwyczaj nie jest potrzebne. Na wiarygodność wyniku wpływa jednak zmęczenie, sposób patrzenia oraz współpraca z osobą wykonującą test. Przed wizytą zwróć uwagę na kilka rzeczy:

• Odpocznij przed badaniem – zmęczenie może utrudniać utrzymanie uwagi.
• Ogranicz kawę i mocną herbatę przed wizytą, zwłaszcza jeśli personel zalecił takie postępowanie.
• Zabierz używane okulary korekcyjne – mogą być potrzebne podczas badania, zależnie od konstrukcji aparatu i zaleceń pracowni.
• Skup wzrok na punkcie centralnym i reaguj tylko na zauważone błyski.
• Mrugaj naturalnie, ale nie poruszaj głową ani nie próbuj szukać światła wzrokiem.

Jeżeli poczujesz zmęczenie, trudności z utrzymaniem pozycji albo nie zrozumiesz polecenia, powiedz o tym osobie wykonującej badanie. Czasami można zrobić krótką przerwę. U osób starszych lub mających problemy z koncentracją test może wymagać powtórzenia, ponieważ dokładność wyniku zależy także od współpracy pacjenta.

Co oznacza wynik perymetrii?

Wynik ma zwykle postać mapy pola widzenia. Pokazuje, jak oko reagowało na bodźce w różnych punktach. Obszary o słabszej reakcji mogą oznaczać zmniejszoną czułość albo ubytek, ale pojedyncze ciemniejsze miejsca nie pozwalają samodzielnie rozpoznać choroby. Na zapis wpływają również mruganie, chwilowe rozproszenie, zmęczenie i pomyłki podczas naciskania przycisku.

Na wydruku mogą pojawić się między innymi wskaźniki MD i VFI. MD, czyli Mean Deviation, opisuje ogólne odchylenie wyniku od wartości oczekiwanych. VFI, czyli Visual Field Index, jest procentowym wskaźnikiem zachowania pola widzenia. W badaniach związanych z jaskrą może być także stosowany GHT, który porównuje górną i dolną część pola widzenia.

Interpretacja wyniku zawsze należy do okulisty. Lekarz ocenia mapę, parametry techniczne, jakość wykonania testu oraz porównuje wynik z badaniami wcześniejszymi i innymi informacjami o stanie oczu. Ma to szczególne znaczenie w diagnostyce i monitorowaniu jaskry, ponieważ pojedynczy pomiar nie powinien być analizowany w oderwaniu od całego obrazu klinicznego.

Najważniejsze jest spokojne wykonywanie poleceń, utrzymywanie wzroku na punkcie centralnym i sygnalizowanie każdego rzeczywiście zauważonego błysku. Tak przeprowadzona perymetria dostarcza lekarzowi informacji potrzebnych do oceny funkcjonowania pola widzenia.

Artykuł nie stanowi porady medycznej i powstał wyłącznie w celach informacyjnych. Redakcja nie ponosi odpowiedzialności za wszelkie negatywne skutki wdrożonych zaleceń. Zawsze zasięgnij opinii specjalisty medycyny w powyższym zakresie.